“Ủa, tháng này điện sao nhảy lên dữ vậy?”, đứa bạn cùng phòng vừa mở hóa đơn vừa hỏi, còn tôi thì đang loay hoay dọn mớ chén đĩa sau bữa cơm tối. Tôi cũng chẳng biết trả lời sao, vì từ lúc dọn về căn hộ nhỏ gần khu Bàn Cờ, quận 3, tụi tôi chưa từng ngồi lại tính toán tử tế một lần nào. Ai cầm hóa đơn thì cầm, ai chuyển tiền thì chuyển, thiếu vài chục cũng cho qua.
Nhưng cái kiểu dễ dãi đó bắt đầu có mùi khi tiền nước, tiền điện tăng, mà đứa nào cũng ngờ đứa khác xài nhiều hơn. Tôi là đứa đề xuất chuyện ngồi lại. Không phải vì tôi giỏi toán, mà vì tôi chúa ghét cảm giác mỗi lần đóng tiền là phải nhìn nhau bằng ánh mắt dò xét.
Ngồi lại với nhau trước khi mọi chuyện thành ghen tị
Bốn đứa, ba trường khác nhau: đứa học ĐH Sư phạm Kỹ thuật, đứa học ĐH Kinh tế, đứa học Y Dược, đứa còn lại học ĐH Kiến trúc. Lịch học lệch nhau, người đi làm thêm ca sáng, người trực ca đêm ở quán cà phê, người ở nhà cả ngày ôn thi. Có đứa nấu ăn ba bữa, có đứa gần như chỉ về ngủ. Chuyện chênh lệch tiền điện nước là đương nhiên, chỉ là tụi tôi chưa chịu đối mặt.
Buổi nói chuyện đầu tiên dài gần hai tiếng, không đi đến đâu cả. Đứa thì bảo chia đều là công bằng nhất, đứa thì bảo phải theo mức độ sử dụng. Cuối cùng tụi tôi chốt một điều: cứ ghi chép đã, đừng chia vội. Khi mọi người thấy được số liệu thật, tự khắc cuộc tranh luận sẽ dễ thở hơn.
Chúng tôi bắt đầu bằng một quyển sổ nhỏ để ở bàn uống nước, kèm cây bút buộc dây thun để không đứa nào tiện tay mang đi. Mỗi khi có ai xài gì tốn điện tốn nước, người đó tự ghi một dòng thật ngắn. Không cần ghi kiểu đầy đủ địa chỉ nhà xe, chỉ cần đủ để nhớ.
Cuốn sổ nhỏ và những con số bắt đầu biết nói
Ban đầu tụi tôi ghi chay không, chỉ mỗi ngày tháng và việc đã làm. Được hai tuần thì rối. Thằng D cùng phòng tôi khoái máy lạnh, tối nào cũng mở từ lúc về phòng đến sáng. Tôi thì khác, chỉ mở khi trời nóng hầm, còn lại thì quạt. Tụi tôi quyết định tách riêng từng khoản chi phí và gán trách nhiệm cho người sử dụng chính.
Tiền điện tụi tôi lấy hóa đơn làm gốc. Sau đó trừ đi phần điện chung như đèn hành lang, máy giặt, tủ lạnh. Phần còn lại dùng để ước lượng cho máy lạnh và các thiết bị cá nhân. Tiền nước ghi theo lần sử dụng lớn, ví dụ ai giặt nhiều đồ, ai tắm lâu, ai rửa chén nhiều hơn. Nghe có vẻ hơi cực, nhưng thật ra chỉ mất thêm vài phút mỗi ngày.
Trước kia, mỗi đứa đóng đều đều khoảng 400.000 đồng tiền điện nước mỗi tháng, không ai thấy gì. Sau khi ghi chép rõ ràng và phân loại theo mức sử dụng, con số thay đổi hẳn. Đứa ít xài đóng khoảng 260.000 đồng, đứa nhiều nhất đóng khoảng 620.000 đồng.
Nhờ vậy mà tổng tiền nhà của tụi tôi mỗi tháng gọn được khoảng 200.000 đồng, vì không còn khoản mất mát do không ai để ý. Một chút thôi, nhưng đủ để tụi tôi đỡ phải cắt bớt vài bữa ăn sáng ngoài tiệm.
Thật lòng mà nói, tôi đã từng làm sai. Có lần tôi chủ quan ghi tháng đó thêm 50.000 đồng cho quạt máy vì tôi mở liên tục, nhưng lại quên ghi tiền nước tăng do tôi giặt đồ nhiều. Đứa cùng phòng để ý và nhắc. Tôi hơi quê, nhưng sửa ngay. Từ đó tôi tự nhắc mình: ghi chép mà không có kiểm tra chéo thì cũng bằng thừa.
Tụi tôi cũng dùng thêm một ứng dụng miễn phí trên điện thoại để lưu ảnh hóa đơn và ghi chú. Đứa nào cũng có quyền xem, nhưng chỉ một đứa giữ vai trò cập nhật chính. Cuối tháng, tụi tôi ngồi lại tầm hai mươi phút, mở sổ, mở app, đối chiếu với hóa đơn gốc. Đứa nào có ý kiến gì thì nói luôn trong buổi đó. Không để lời qua tiếng lại.
Những lần va chạm dạy tôi cách giữ hòa khí
Có tháng, hóa đơn tiền nước tăng vọt. Tụi tôi tra lại thì thấy một đứa mới chuyển đến ở ghép tạm mấy hôm, tắm rửa giặt giũ thoải mái mà không ai ghi. Đứa đó cũng thật thà nhận và chuyển thêm tiền. Tôi học được rằng chuyện ghi chép không chỉ để chia tiền, mà còn để nhìn ra những thay đổi bất thường.
Tôi cũng rút ra được vài kinh nghiệm với chủ trọ. Trước khi ký hợp đồng thuê, tôi đọc kỹ từng dòng, hỏi rõ về tiền điện nước tính theo giá nào, có tính theo đầu người hay theo số điện tiêu thụ, và khoản cọc ghi rõ trong giấy tờ ra sao. Có lần tôi suýt mất một khoản cọc vì tin lời nói miệng, sau đó phải xin lại giấy tờ và giữ cẩn thận.
Bài học là đừng ngại đọc kỹ và đừng ngại hỏi. Chủ trọ tử tế sẽ không phiền khi mình hỏi rõ. Còn điều gì trong hợp đồng mình không nắm, cứ nhờ người có kinh nghiệm xem cùng trước khi đặt bút ký.
Giờ đây, mỗi tối trước khi ngủ, tôi thường liếc nhanh qua sổ ghi chép. Không phải để soi ai, mà để yên tâm rằng mọi thứ đang được ghi nhận. Sài Gòn đắt đỏ, sinh viên tụi tôi không dư dả gì. Nhưng chỉ cần vài phút ghi chép mỗi ngày, tụi tôi đã bớt được những cuộc cãi vã không đáng có, và bớt đi cảm giác nghi ngờ lẫn nhau trong chính căn phòng nhỏ mình gọi là nhà.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao để chia tiền điện nước phòng trọ khi có người ở ghép tạm vài ngày?
Bạn ghi rõ số ngày ở ghép vào sổ hoặc app, rồi tính theo tỷ lệ ngày thực tế. Ví dụ bạn ở ghép 5 ngày trong tháng 30 ngày thì đóng 5/30 phần tiền điện nước của tháng đó. Cách này công bằng và dễ đối chiếu khi có hóa đơn gốc.
Nên dùng app nào để ghi chép tiền điện nước phòng trọ?
Tôi dùng Google Sheets miễn phí vì cả nhóm cùng xem và sửa được trên điện thoại. Bạn có thể tạo một file, thêm cột ngày, người sử dụng, số tiền, ảnh hóa đơn. Cuối tháng chỉ cần mở ra đối chiếu trong 20 phút là xong.
Có nên yêu cầu chủ trọ ghi rõ giá điện nước trong hợp đồng không?
Nên, và nên hỏi ngay từ lúc ký. Bạn yêu cầu ghi rõ đơn giá điện, nước, cách tính theo đầu người hay số tiêu thụ, và khoản cọc. Nếu chủ trọ không chịu ghi, bạn nên cân nhắc tìm chỗ khác vì sau này rất dễ phát sinh tranh chấp.
Đọc thêm: Lập quỹ dự phòng cho sinh viên thu nhập thấp bắt đầu từ đâu
