Tôi ngồi trong góc pantry của công ty, nghe hai chị cùng phòng thì thầm về lương tháng mười ba của một anh bên phòng đối diện. Tôi cầm ly trà sữa mười tám nghìn, hút một hơi, và tự hỏi: mình phải học cách im lặng tới mức nào cho đủ?
Đó là tuần thứ ba tôi đi thực tập. Sáng nào cũng bắt xe buýt từ chỗ trọ ở quận Bình Thạnh qua quận 3, đổi chuyến một lần, mất gần bốn mươi phút nếu kẹt xe nhẹ. Tiền xăng hay tiền vé xe buýt đều tính vào khoản chi tiêu tháng, nên tôi đi sớm để khỏi phải gọi xe công nghệ. Và ở công ty, tôi học được một môn không có trong chương trình: giữ mình giữa những câu chuyện không thuộc về mình.
Bàn làm việc sát nhau
Phòng tôi có bảy người ngồi san sát, mỗi người một màn hình, một tai nghe, một bình nước riêng. Buổi trưa cả phòng kéo nhau đi ăn cơm tấm ở hẻm gần đó, mỗi suất ba mươi lăm nghìn, chia tiền đều. Ăn chung là chuyện vui. Nhưng cũng là lúc những câu chuyện bắt đầu trôi: ai mới mua xe, ai sắp chuyển phòng, ai nói gì trong cuộc họp sáng nay. Tôi ngồi giữa, vừa gắp đồ chua vừa gật gù, và hiểu rằng mình không cần góp một câu nào cũng đủ để bị xem là người cùng phe hay kẻ đứng ngoài.
Có bữa, một anh trong phòng hỏi tôi nghĩ gì về việc sếp vừa đổi lịch họp. Tôi nói thật là mình thấy ổn vì còn kịp chạy về trường cho kịp tiết buổi tối. Anh cười, bảo tôi khéo. Tôi không khéo gì cả. Tôi chỉ đang tính giờ xe buýt. Nhưng từ hôm đó tôi để ý: ở văn phòng, một câu trả lời đơn giản cũng có thể bị đọc thành thái độ. Thân thiện thì dễ, thân thiết tới đâu thì phải tự lượng.
Đừng kể chuyện nhà ra bàn trà
Chị ngồi cạnh tôi thân từ ngày đầu, chỉ tôi cách đặt lịch họp, cách xin nghỉ buổi sáng để thi giữa kỳ. Chị tốt thật. Rồi một hôm chị kể chuyện gia đình, chuyện tiền nhà, chuyện em trai đang học đại học. Tôi nghe, và trong lòng tự nhắc: đừng kể lại chuyện này với ai. Nhưng tôi cũng hiểu, nếu tôi kể chuyện của mình ra, nó sẽ nằm ở đâu đó trong phòng này, chờ một buổi trưa khác để được nhắc lại.
Không phải ai cũng xấu. Chỉ là bảy người ngồi chung một phòng thì tin tức đi nhanh hơn thang máy. Sinh viên đi làm thêm hay thực tập thường mang tâm lý sợ mất lòng, sợ bị đánh giá, nên dễ kể hết. Tôi học được một mẹo nhỏ. Chuyện gì liên quan tới tiền trọ, tới điểm số, tới gia đình, tôi giữ lại. Chuyện gì liên quan tới công việc, tôi nói rõ ràng, có giấy có bút. Vậy là đủ thân thiện mà vẫn còn cửa để lùi.
- Đi làm sớm mười lăm phút để có thời gian uống nước, không phải vừa vào đã họp.
- Mang cơm nhà hai bữa một tuần, vừa tiết kiệm vừa không phải ngồi nghe chuyện cả tiếng đồng hồ.
- Trả lời câu hỏi về người khác bằng một câu trung tính, rồi chuyển sang việc đang làm.
- Ghi lại việc được giao trong tin nhắn hoặc email, để không phải nhớ miệng.
Giữ mình không có nghĩa là đóng cửa
Tôi vẫn ăn trưa chung, vẫn pha cà phê cho cả phòng khi tới lượt, vẫn chúc mừng khi ai đó được khen. Chỉ khác là tôi không còn kể chuyện của mình như một cách để mua sự thân thiết. Tôi nhận ra đồng nghiệp không phải bạn thân, và điều đó không buồn. Họ là những người mình gặp mỗi ngày, cùng làm một việc, cùng ăn một bữa, cùng giữ một khoảng cách vừa đủ để ngày mai còn nhìn nhau mà chào.
Chiều thứ sáu, tôi rời công ty lúc sáu giờ, kịp chuyến xe buýt về nhà. Trên xe, tôi mở điện thoại, thấy nhóm chat phòng vẫn nhảy tin nhắn. Tôi đọc, không trả lời, và nghĩ tới ly trà sữa mười tám nghìn hôm nào. Ở Sài Gòn, đi học, đi làm, ở trọ, ăn uống, mọi thứ đều cần tiền và cần người. Nhưng có một thứ không tốn tiền mà cũng không nên cho đi hết: sự riêng tư của mình.
Có một chỗ tôi vẫn chưa chắc. Im lặng tới đâu thì thành xa cách, còn thân tới đâu thì thành hớ hênh. Ranh giới đó chắc mỗi phòng mỗi khác, và tôi chỉ mới đi làm được ba tuần nên chưa dám nói mình đúng. Ngày mai tôi vẫn đi chuyến xe buýt đó, vẫn chào bảo vệ, vẫn hỏi chị cạnh bên ăn gì chưa. Văn phòng không dạy tôi làm người khác vừa lòng. Nó dạy tôi giữ mình, để còn đủ sức học tiếp, làm tiếp, và về tới phòng trọ mà không phải mang theo câu chuyện của ai.
Đọc thêm: 4 điều tôi học được khi phỏng vấn nhóm xin thực tập ở Sài Gòn
