“Mày mua xe chưa, hay vẫn đi ké xe buýt?” Con bạn cùng phòng hỏi trong lúc tôi ngồi bấm điện thoại, lướt mấy hội nhóm bán xe cũ. Tôi đang tìm một chiếc xe máy. Không phải để oai với ai, chỉ để khỏi dậy từ lúc trời còn chưa sáng mà chờ chuyến buýt chật kín người.
Hồi đó tôi vừa trọ ở một con hẻm trên đường Lê Văn Việt, gần trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật. Tiền trọ, tiền ăn, tiền photo bài giảng đã ăn gần hết khoản tiền mẹ gửi. Chiếc xe tôi nhắm tới phải nằm gọn trong khoảng chín triệu, cùng lắm là mười. Và tôi học được một điều: cái giá rẻ trên mạng thường đi kèm một câu chuyện mà người bán không kể hết.
Những tin đăng chín triệu và cảm giác đầu tiên
Tôi dành gần một tuần chỉ để đọc tin. Lướt qua mấy chục bài, tôi nhận ra một kiểu chung: xe đời cũ, giấy tờ “bao sang tên”, ảnh chụp nghiêng nghiêng cho đẹp, giá thấp hơn mặt bằng chung vài triệu. Tôi nhắn thử một bài ở khu vực Thủ Đức, người bán trả lời rất nhanh, hẹn gặp ngay trong tối. Lúc đó tôi mừng lắm, nghĩ chắc mình may. Nhưng bạn cùng phòng kéo tôi lại, bảo để mai đi cho sáng, ban ngày nhìn rõ hơn, và phải rủ thêm một đứa biết xem xe.
Tôi nghe theo. Sáng hôm sau, hai đứa chạy qua xem. Chiếc xe trông bóng loáng, đề một phát nổ ngay. Nhưng khi tôi cúi xuống nhìn ốc vít ở đầu xe, thấy mấy con ốc bị cạy trầy cả lớp sơn, còn vành thì lệch nhẹ. Người bán nói “xe zin, chưa làm gì”. Tôi không tin nổi câu đó.
Đứa bạn rờ tay vào từng bộ phận thay tôi
Đứa bạn tôi học cùng khoa, nhà có tiệm sửa xe ở quận Bình Thạnh, nên nó rành hơn tôi nhiều. Nó làm một việc mà tôi chưa từng nghĩ tới: sờ tay vào ống xả xem có nhớt rỉ không, lắc bánh trước xem có rơ le không, ngồi lên bóp thử phanh. Nó nói với tôi một câu tôi nhớ mãi: “Xe cũ thì phải cũ thật thà, chứ đừng mua xe cũ mà sơn mới, dễ bị che mất vết hàn”.
Sau đó nó chỉ cho tôi cách kiểm tra cốt máy, xem số khung số máy có khớp với giấy tờ không. Chúng tôi lật giấy đăng ký ra đối chiếu. Tờ giấy nhàu, chữ mờ, số khung in trên tờ giấy nhìn không rõ. Chính chỗ đó khiến tôi bỏ đi. Một chiếc xe mà ngay cái giấy tờ cũng mập mờ thì chuyện sang tên sẽ rắc rối lắm, mà sinh viên năm nhất như tôi không đủ thời gian chạy tới chạy lui mấy chỗ làm giấy.
Tôi chạm mặt một chiếc xe ở phường Tăng Nhơn Phú
Lần thứ ba, tôi tìm được một chiếc xe ở phường Tăng Nhơn Phú, người bán là một anh sinh viên vừa ra trường, cần bán để đổi xe số. Chiếc xe cũ thật, trầy xước thật, và anh ấy nói thẳng là xe đã thay bình, thay nhớt đều. Giá anh đưa: 9.200.000 đồng. Tôi nhẩm tính, đúng là vừa ngân sách. Nhưng khi thử xe, tôi thấy tay lái hơi nặng về một bên.
Anh ấy thừa nhận là xe có một lần bị va nhẹ, chưa sửa lại cổ xe. Tôi hỏi anh có bớt không, anh bảo bớt được 300.000 đồng, còn lại anh không giảm thêm. Tôi đứng phân vân một lúc lâu. Cuối cùng tôi lấy chiếc đó. Đó là một chỗ tôi làm chưa đúng: tôi nhận ra cổ xe lệch mà vẫn mua vì vội, vì ngại đi thêm vài chỗ nữa.
Đem xe đi bảo dưỡng mới thấy mình hớ nhẹ
Hôm sau tôi chở xe ra tiệm gần chợ Hiệp Bình Chánh để nhờ xem lại. Anh thợ chỉnh cổ phuộc, thay nhớt, thay má phanh sau, tổng cộng 480.000 đồng. Anh nhìn tôi rồi cười: “Chiếc này ngoài chợ người ta bán tầm tám triệu rưỡi thôi em”. Tôi nghe mà cay. Hóa ra tôi mua cao hơn giá thị trường khoảng bảy trăm nghìn, chưa kể công chạy lòng vòng mấy ngày trước.
Nhưng bù lại, từ đó tôi đi làm thêm ở một quán cà phê gần Hồ Con Rùa bằng xe này, thay vì chen buýt mỗi tối. Chặng đường từ trọ tới quán trước kia mất tầm bốn mươi lăm phút, gồm cả chờ và đổi tuyến. Giờ tôi chạy xe mất khoảng mười lăm phút, gọn hẳn nửa tiếng. Số tiền xăng mỗi tuần tốn thêm khoảng năm mươi nghìn, nhưng tôi tiết kiệm được thời gian để nhận thêm ca. Tính ra vẫn có lời.
Giấy tờ và cọc trước khi rước xe về trọ
Tôi khuyên thật lòng: cứ đòi xem giấy đăng ký xe bản gốc, đối chiếu số khung số máy nằm ở đúng chỗ, không mờ, không tẩy xóa. Tôi từng suýt mua một chiếc có giấy photo công chứng mà người bán không chịu dẫn tới nhà, chỉ hẹn ở quán nước. Kiểu đó tôi né. Nếu mua xe chính chủ thì làm giấy mua bán, hẹn ra phường chứng. Nếu mua qua nhiều đời chủ, hỏi thẳng người bán xem giấy tờ đứng tên ai, và nhờ người lớn trong nhà đọc giúp.
Chuyện cọc cũng phải cẩn thận. Tôi từng đặt cọc một chiếc khác chỉ bằng tin nhắn, không giấy tờ gì, rồi người bán biến mất. Mất vài trăm nghìn mà bài học còn lại tới giờ. Từ đó, mỗi lần đặt cọc tôi đều viết tay một tờ giấy nhỏ, ghi rõ số tiền, xe gì, biển số, ngày giờ, có chữ ký hai bên và một người làm chứng. Tôi không rành luật, chỉ biết khi có giấy tờ rõ ràng thì mình dễ nói chuyện hơn nếu xảy ra chuyện.
Chi phí ngoài giá xe mà tân sinh viên hay quên
Nhiều người chỉ nhìn con số chín triệu rồi gật đầu, quên rằng còn tiền sang tên, tiền bảo dưỡng lần đầu, tiền mũ bảo hiểm tử tế, tiền gửi xe ở trọ. Ở chỗ tôi trọ, gửi xe tốn một trăm nghìn mỗi tháng. Mũ bảo hiểm tôi mua loại có tem kiểm định, hết ba trăm nghìn, vì tôi từng đi mũ rẻ tiền và bị công an nhắc. Tiền đó cộng lại cũng gần cả triệu, đủ để tôi phải ăn mì gói vài bữa cuối tháng.
Tôi còn học được cách tự kiểm tra xe mỗi tuần: xem nhớt còn đủ không, lốp non không, đèn xi nhan có sáng không. Mấy việc nhỏ đó giúp tôi không phải dắt bộ giữa đường Lê Văn Việt lúc trời mưa, chuyện mà tôi đã từng trải qua một lần và nhớ tới giờ.
Điều tôi ước mình biết trước khi bỏ tiền ra
Nếu được làm lại, tôi sẽ không vội. Tôi sẽ đi xem ít nhất bốn chiếc, chứ không phải ba, và sẽ chụp lại ảnh từng chi tiết để về nhà ngồi so. Tôi sẽ rủ một người rành xe đi cùng thay vì tự quyết. Tôi sẽ hỏi thẳng người bán về lịch sử va chạm, và không ngại bỏ đi nếu câu trả lời lấp lửng. Chiếc xe đầu tiên của tôi không hoàn hảo, nhưng nó dạy tôi cách tiêu tiền cẩn thận hơn, thứ mà không lớp học nào dạy được cho một đứa tân sinh viên tỉnh lẻ như tôi.
Đọc thêm: Xe buýt hay xe đạp khi Sài Gòn mưa bất chợt: tôi thử cả hai và hối hận một lần
