“Mày thử nộp hồ sơ chương trình liên kết với trường bên Mỹ đi, tao thấy hay đấy.” Con bạn cùng phòng vừa nói vừa hí hoáy bấm điện thoại. Tôi thì đang cầm hóa đơn tiền điện nước tháng trước, dò từng con số xem có bị tính nhầm không.
Trường tôi vừa ký hợp tác với một trường bang bên Mỹ để mở rộng trao đổi sinh viên, giảng viên và liên kết đào tạo. Nghe thì xa vời với một đứa ở trọ như tôi. Nhưng ngồi nghĩ kỹ, nó chạm đúng mấy thứ tôi quan tâm mỗi ngày: tiền trọ, bữa ăn, giờ học và con đường đi học.
Nghe tin hợp tác quốc tế, tôi nghĩ ngay tới học phí và tiền trọ
Nhóm chat lớp tôi chia làm hai phe rõ rệt. Phe hào hứng bảo có thêm lựa chọn học chương trình nước ngoài thì hồ sơ ra trường đẹp hơn, sau này xin việc dễ thở hơn. Phe còn lại im lặng một lúc rồi hỏi thẳng: học phí tính sao, có phải đóng thêm không, và nếu phải qua bển một học kỳ thì tiền ăn ở ai lo.
Tôi nằm ở phe thứ hai. Không phải vì tôi lười học, mà vì trong ví tôi lúc nào cũng chỉ có một khoản vừa đủ. Tiền trọ ở một quận ven trung tâm đã ngốn gần nửa số tiền tôi kiếm được mỗi tháng, khoảng 2,5 triệu. Phần còn lại chia cho ăn uống, đi lại, tài liệu và một khoản nhỏ phòng thân. Mỗi lần nghe tới hai chữ “quốc tế”, tôi phản xạ tính xem nó đội thêm bao nhiêu.
Trao đổi sinh viên nghe hay, nhưng chi phí sinh hoạt mới là chuyện lớn
Bạn tôi bảo chỉ cần học tốt, xin được học bổng là lo được. Tôi không phủ nhận. Nhưng tôi biết một điều đơn giản hơn: học bổng thường chỉ trả học phí, còn ăn ở, bảo hiểm, đi lại thì vẫn nằm trên vai mình. Ở Sài Gòn, để sống tiết kiệm tôi đã phải chia từng bữa cơm theo giá chợ. Sang một nơi khác, tôi không dám tưởng tượng mình xoay sở kiểu gì.
Thế nên tôi nghĩ mấy chương trình hợp tác kiểu này muốn thật sự có ý nghĩa với sinh viên như tôi thì cần nói rõ phần hỗ trợ thực tế. Có quỹ hỗ trợ đi lại không, có ký túc xá cho sinh viên trao đổi không, có chương trình ngắn hạn mà chi phí mình chịu được không. Càng minh bạch chuyện tiền nong, càng nhiều đứa dám mơ.
Việc làm thêm và lịch học sẽ bị xáo trộn ra sao
Chuyện nữa tôi lo, đó là thời gian. Tôi đang làm thêm ở một quán ăn gần trường, ca tối, tuần bốn buổi, mỗi buổi 30 nghìn một giờ. Lịch này khớp với thời khóa biểu hiện tại, và nó nuôi luôn phần tiền trọ. Nếu có thêm lớp học với giảng viên nước ngoài, giờ giấc chắc chắn phải đổi. Có môn dạy theo múi giờ khác, có buổi học bù vào cuối tuần.
Tôi không ngại học thêm. Cái tôi ngại là phải xin nghỉ ca làm mà không biết bù vào đâu. Bạn cùng phòng tôi thì khác, nó làm gia sư online, giờ giấc linh hoạt nên thấy chuyện này bình thường. Còn tôi, mỗi lần nghe tới đổi lịch là thấy ví mình mỏng đi một chút.
Đi lại mỗi ngày cũng là một bài toán khi trường mở rộng hợp tác
Trường tôi nằm ở một quận nội thành, chỗ tôi trọ cách đó gần chục cây số. Ngày thường tôi đi xe buýt, hôm nào trễ mới dám bắt xe ôm. Tin trường mở rộng hợp tác làm tôi nghĩ tới việc có thể phải di chuyển sang cơ sở khác để học những lớp đặc biệt, hoặc tới một trung tâm nào đó dự buổi nói chuyện với đoàn trường bạn.
Mỗi chuyến đi xa thêm là một khoản tiền xăng xe hoặc vé xe buýt cộng thêm. Tôi chưa dám tính cụ thể, nhưng tôi biết chắc một điều: những hoạt động quốc tế hóa kiểu này sẽ vô nghĩa với tôi nếu nó chỉ dành cho những bạn ở gần trường và có xe riêng.
Ý nghĩa thật sự nằm ở chỗ thông tin tới được đúng người
Tôi không phản đối chuyện trường ký kết với trường nước ngoài. Ngược lại, tôi thấy mừng vì trường mình đang tìm cách mở thêm cửa cho sinh viên. Nhưng với một đứa sống bằng đồng tiền làm thêm và tiền trọ từng tháng, tôi cần nhiều hơn một thông báo ký kết. Tôi cần biết mình có nằm trong nhóm được hưởng lợi hay không, và nếu có thì bắt đầu từ đâu, tốn bao nhiêu, chuẩn bị những gì.
Tối nay tôi sẽ hỏi lại bạn cùng phòng cho rõ. Nếu chương trình có học bổng thật, có hỗ trợ chỗ ở và có lịch học linh hoạt cho người đi làm thêm, tôi sẽ cân nhắc. Còn không, tôi vẫn giữ nguyên kế hoạch cũ: học chắc môn trên lớp, giữ ca làm thêm, và để dành đủ tiền trọ tháng sau trước khi nghĩ tới chuyện bay xa. Tôi nghĩ ai cũng nên tự tính lại con số của mình trước khi hào hứng với bất kỳ chương trình nào.
Câu hỏi thường gặp
Chương trình liên kết đào tạo với trường Mỹ có phải đóng thêm học phí không?
Thường có, vì đó là chương trình riêng. Bạn nên hỏi phòng công tác sinh viên hoặc phòng quốc tế của trường để biết mức cụ thể, đừng nghe bạn bè truyền miệng.
Học bổng trao đổi sinh viên có bao gồm tiền ăn ở không?
Phần lớn học bổng chỉ trả học phí hoặc một phần sinh hoạt phí. Tiền ăn ở, bảo hiểm và đi lại thường sinh viên tự lo, nên bạn cần tính trước.
Làm thêm buổi tối có xin được lớp học chương trình quốc tế không?
Có thể, nếu bạn chọn lớp học buổi sáng hoặc lớp online. Nhưng bạn nên hỏi trước lịch học dự kiến với cố vấn học tập để khỏi phải nghỉ ca làm.
