Tôi tính chuyện mua máy giặt cũ để khỏi phải ra tiệm tự động ngoài hẻm mỗi lần giặt, tiền tích cóp mãi mới đủ. Lên nhóm Facebook “Sinh viên mua bán đồ cũ Quận 7”, tôi thấy bài đăng bán Toshiba 7kg với hình chụp rõ ràng, giá 1,5 triệu, liền nhắn tin. Người bán bảo đang ở gần chợ Tân Mỹ, hẹn hôm sau gặp, nhưng yêu cầu chuyển trước 800.000đ tiền cọc để giữ máy. Tôi chuyển, rồi chiều hôm sau số điện thoại khóa máy, Facebook cũng biến mất, mất số tiền bằng hơn hai tuần làm thêm ở quán cà phê gần trường với lương 22.000đ một giờ.
Bài học đầu tiên: cọc trước cho người lạ là tự đưa tiền đi
Sau vụ đó tôi mới ngồi tính. 800.000đ tương đương 36 suất cơm bụi giá 22.000đ, hoặc 40 vé xe buýt tuyến 34 từ Quận 7 lên Bến Thành, hoặc hơn một tháng tiền điện nước phòng trọ. Tiếc thì ít, tức thì nhiều. Tôi kể cho mấy đứa bạn cùng dãy trọ. Đứa nào cũng từng bị một lần. Có đứa cọc 500.000đ mua xe đạp ở nhóm sinh viên khu vực Đại học Kinh tế TP.HCM cơ sở B, cũng mất. Có đứa cọc 300.000đ mua kệ sách, cũng mất. Tụi tôi ngồi lại, đúc kết mấy cách làm cụ thể, thay vì chỉ nói “cẩn thận”.
Đòi gặp mặt, xem tận nơi, trả tiền tận tay
Nguyên tắc đầu tiên tôi đặt ra: chỉ mua khi được gặp trực tiếp. Nếu người bán hẹn ở địa điểm công cộng, tôi chọn ngay khu vực gần trường, ví dụ quán cà phê trước cổng trường đại học trên đường Nguyễn Văn Linh, phường Tân Phú, Quận 7, hoặc gần chợ Bến Thành nếu ở Quận 1. Tôi xem máy, bật thử, kiểm tra dây điện, nghe tiếng động cơ. Ưng thì trả tiền mặt tại chỗ. Không chuyển khoản trước, không cọc. Người bán thật sự muốn bán sẽ đồng ý gặp, vì họ cũng cần tiền mặt. Ai cứ giục “chuyển cọc đi rồi mai gặp”, với tôi đó là dấu hiệu đỏ.
Có lần tôi thấy tủ lạnh mini giá 1,2 triệu ở nhóm sinh viên khu vực Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM, đường Võ Văn Ngân, phường Linh Chiểu, TP. Thủ Đức. Người bán nói ở xa, chỉ chuyển cọc 400.000đ, khi nào có xe thì giao. Tôi nhắn lại: “Em không cọc, anh cho em địa chỉ, em chạy qua xem tận nơi, được em trả đủ”. Họ im luôn. Một tuần sau, tôi thấy bài cảnh báo cùng số tài khoản đó trong nhóm. Thoát được một quả lừa đã hơn là tiếc món đồ.
Nhìn lại một lần tôi cũng từng làm hớ
Nói thật, tôi cũng có lần mua hớ. Chiếc quạt cây cũ mua ở đường Nguyễn Thị Thập, phường Bình Thuận, Quận 7. Tôi trả 250.000đ, mang về chạy hai tuần thì cháy mô tơ. Mang ra tiệm sửa gần nhà, thợ báo 180.000đ. Tôi bỏ luôn, mua cái mới 490.000đ ở siêu thị điện máy trên đường Huỳnh Tấn Phát. Tính ra quạt cũ còn đắt hơn quạt mới. Từ đó, với đồ điện, tôi chỉ mua cũ khi món đó còn bảo hành, hoặc người bán cho thử tại chỗ ít nhất 15 phút, và tôi chịu khó ngồi nghe tiếng máy chạy. Đồ nội thất đơn giản như kệ sách, bàn gỗ, tôi thấy mua cũ vẫn ổn, miễn là gặp tận nơi.
Mấy cách kiểm tra người bán trước khi xuống tiền
- Xem tài khoản Facebook có hoạt động thật không: bài viết cũ, ảnh, bạn bè chung. Tài khoản mới lập vài ngày, chỉ đăng bài bán, tôi bỏ qua.
- Đọc bình luận và bài đăng trong nhóm. Nếu có người từng tố lừa, họ thường để lại bình luận dưới bài. Tôi dành 2 phút lướt qua trước khi nhắn.
- Hỏi tên đường cụ thể. Người bán thật sẽ nói được hẻm nào, gần chợ nào, gần cây xăng nào. Người lừa thường trả lời chung chung kiểu “gần Quận 7” hoặc “gần trường đại học”.
- Không cọc qua chuyển khoản cá nhân. Nếu bắt buộc phải giữ hàng, tôi thà hẹn trong ngày, chạy xe tới tận nơi, trả tiền mặt. 20 phút chạy xe rẻ hơn 800.000đ mất trắng.
Bài học về giấy tờ, dù chỉ là mua bán nhỏ
Có một chuyện tôi học được khi thuê phòng trọ ở đường Lê Văn Lương, phường Tân Hưng, Quận 7: giấy tờ quan trọng hơn lời nói. Khi thuê, tôi đọc kỹ hợp đồng, ghi rõ tiền cọc, điều kiện trả cọc, tình trạng phòng lúc nhận. Tôi chụp ảnh phòng, chụp đồng hồ điện nước ngày dọn vào. Khi mua đồ cũ, tôi cũng làm tương tự: chụp ảnh món đồ, chụp tin nhắn trao đổi, ghi rõ giá và tình trạng. Không phải để kiện cáo ai, mà để nếu có chuyện thì mình có cái nhìn lại. Với hợp đồng thuê trọ, tôi chỉ khuyên các bạn đọc kỹ từng dòng, nhất là phần tiền cọc và điều kiện trả lại, hỏi thẳng chủ nhà nếu chỗ nào chưa hiểu, và giữ một bản có chữ ký hai bên. Kinh nghiệm của tôi là vậy, không dám nói sâu hơn về luật.
Tính toán lại để thấy 800.000đ là bao nhiêu
Một ngày của tôi ở trọ Quận 7 bây giờ: sáng ăn bánh mì 15.000đ, trưa cơm bụi 25.000đ, chiều nấu ở phòng khoảng 30.000đ cho hai người. Vé xe buýt 6.000đ một lượt, đi về hai lượt là 12.000đ. Tiền phòng 3,2 triệu chia hai, mỗi đứa 1,6 triệu. Điện nước tháng cao điểm khoảng 400.000đ. Lương làm thêm 22.000đ một giờ, tuần 20 giờ. Nhìn con số đó thì thấy 800.000đ mất đi là gần hai tuần đi làm thêm, là gần một tháng tiền ăn sáng, là 6 tháng tiền xe buýt. Sinh viên tụi tôi không dư dả, nên mỗi lần định chuyển cọc cho ai, tôi tự hỏi: mình có đang vội không, có gặp được người ta không, có gì bảo đảm không. Nếu câu trả lời là không, tôi bỏ qua món đồ đó, để dành tiền cho việc khác.
Nói cho cùng, mua đồ cũ trên mạng xã hội vẫn là cách tiết kiệm tốt cho sinh viên sống ở Sài Gòn. Một chiếc bàn học 300.000đ, một cái nồi cơm 150.000đ, một chiếc xe đạp 700.000đ đều giúp tụi tôi bớt gánh nặng. Cái cần là tỉnh táo ở bước chuyển tiền. Kể từ sau vụ 800.000đ đó, tôi không cọc trước cho người lạ nữa. Lần tới bạn định cọc cho ai, thử hẹn gặp trực tiếp trước đã. Không gặp được thì thôi.
Câu hỏi thường gặp
Mua máy giặt cũ trên Facebook có nên cọc trước không?
Không nên. Mình từng mất 800.000đ vì cọc trước cho người bán máy giặt Toshiba ở Quận 7. Chỉ trả tiền khi gặp mặt, xem máy chạy thử tại chỗ.
Làm sao biết người bán đồ cũ trên nhóm sinh viên là lừa đảo?
Kiểm tra tài khoản Facebook có bài viết cũ, bạn bè chung, và đọc bình luận trong nhóm xem có ai tố lừa không. Người bán thật sẽ nói được tên hẻm, gần chợ nào cụ thể.
Bị lừa cọc tiền mua đồ cũ thì có lấy lại được không?
Gần như không. Tài khoản và số điện thoại thường bị khóa ngay sau khi nhận tiền. Cách duy nhất là trình báo công an phường nơi mình ở, nhưng mình chưa thấy trường hợp nào lấy lại được.
Đọc thêm: Hết tiền trước cuối tháng: sinh viên Bách Khoa ở Bình Thạnh xoay ra sao
