Tháng 9 năm ngoái, tôi là sinh viên năm hai Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, cơ sở ở đường Đinh Tiên Hoàng, Quận 1. Phòng trọ nằm trong hẻm 42 đường Nguyễn Thị Minh Khai, Phường Đa Kao, Quận 1, giá 3 triệu 200 một tháng, điện 3.500 một số, nước 100k một người. Học phí học kỳ đó 9 triệu 800, đóng một cục nên ví tôi rỗng tuếch từ đầu tháng. Cần một việc làm thêm ca sáng, kết thúc trước 11 giờ để còn kịp vào lớp lúc 13 giờ.
Vụ 300k môi giới đầu tiên và cách tôi nhận ra mình bị hớ
Tôi lên một nhóm Facebook có tên kiểu “Việc làm thêm sinh viên Sài Gòn”, thấy bài đăng tuyển nhân viên trực quầy cửa hàng tiện lợi ca 6 giờ đến 10 giờ, lương 25k một giờ, làm ở chi nhánh gần ngã tư Nguyễn Thị Minh Khai và Pasteur. Tôi inbox. Bên đó trả lời rất nhanh, bảo muốn nhận việc thì đóng 300k “phí giữ chỗ và đồng phục”, chuyển khoản trước, hôm sau lên nhận ca. Tôi chuyển. Hôm sau tôi lên đúng địa chỉ thì cửa hàng nói không có ai tên như người liên hệ kia, cũng chẳng có slot nào trống. Tôi gọi lại thì số đó chặn tôi. Mất 300k, bằng hai ngày ăn cơm bụi. Tôi kể lại với chị cùng xóm trọ, chị nói thẳng: “Mấy vụ thu phí tuyển dụng trước là gần như chắc chắn lừa, trừ khi đó là công ty có hợp đồng rõ ràng”. Tôi mới tỉnh. Từ đó tôi tự đi bộ quanh khu mình ở, ghé từng cửa hàng tiện lợi hỏi trực tiếp.
Xin việc bằng cách gõ cửa từng quầy ở Quận 1 và Quận 3
Tôi đi bộ dọc Nguyễn Đình Chiểu, Võ Văn Tần, rồi vòng qua Trần Quang Khải, Phường Tân Định, Quận 1. Cách này tốn thời gian hơn nhiều so với ngồi lướt điện thoại, nhưng không mất một đồng phí nào. Tôi vào một cửa hàng tiện lợi trên đường Hai Bà Trưng, Phường Tân Định. Quản lý ca tên chị H., người gốc Quảng Ngãi, hỏi tôi học trường nào, có đi làm buổi sáng được không, có xe không. Tôi nói thật là tôi đi xe buýt, tuyến 18 từ Bến Thành về hướng Đông, vé 7.000 một lượt nếu mua lẻ, còn vé tập 30 lượt giá 150k, tính ra 5.000 một lượt. Chị bảo không sao, miễn tới đúng giờ. Chị cho tôi thử ca sáng thứ Bảy tuần đó, 6 giờ đến 10 giờ, 25k một giờ, tổng 100k. Đúng như tôi cần.
Buổi đầu tôi tới sớm 15 phút. Việc chính là đứng quầy, quét mã vạch, tính tiền, xếp hàng hóa lên kệ, lau tủ kem, đổ rác. Nghe đơn giản nhưng đứng liên tục bốn tiếng thì mỏi chân thật. Có một chị khách mua 3 gói mì, 2 chai nước, 1 hộp sữa, tôi quét hộp sữa hai lần, chị phát hiện, tôi phải xin lỗi và hoàn tiền. Quản lý nhắc nhẹ nhưng tôi vẫn ngượng. Đó là lỗi của tôi, không phải lỗi máy. Từ hôm sau tôi quét chậm lại, đọc từng món, kiểm tra tổng tiền trên màn hình trước khi bấm xác nhận.
Một ca sáng cụ thể và chuyện tiền nong trong tháng 10
Tháng 10, tôi được xếp ba ca một tuần: thứ Ba, thứ Năm, thứ Bảy, đều từ 6 giờ đến 10 giờ. Một tuần tôi kiếm 300k, một tháng khoảng 1 triệu 200. Số này không nhiều, nhưng đủ trả tiền điện nước và tiền ăn. Bữa sáng tôi ăn bánh mì trứng 15k ở xe đẩy góc đường Nguyễn Thị Minh Khai, hoặc hủ tiếu gõ 20k nếu hôm đó có tiền lẻ. Bữa trưa ăn cơm bụi 30k ở đường Trần Đình Xu, Phường Cầu Kho, Quận 1, thêm ly trà đá 3k. Bữa tối nhiều hôm tôi nấu mì gói, một gói 5k, thêm quả trứng 3k. Tiền phòng 3 triệu 200, tiền điện nước tháng đó 420k vì tôi bật quạt nhiều, cộng tiền rác 20k. Tổng chi một tháng rơi vào khoảng 4 triệu 5, chưa tính học phí và sách vở. Lương làm thêm 1 triệu 200 chỉ bù được một phần, phần còn lại tôi xin ba mẹ thêm, và tôi cũng bớt uống trà sữa ngoài đường, mỗi ly 45k, tính ra một tháng bỏ được hơn 300k nếu chỉ uống hai ly.
Có một hôm cuối tháng 10, chị quản lý báo tôi rằng tháng này cửa hàng chốt lương chậm ba ngày. Tôi hơi lo vì đúng đợt phải đóng tiền điện. Tôi nhắn hỏi thẳng chị, chị xin lỗi và bảo do kế toán bận, hẹn ngày cụ thể. Tới ngày đó tiền vẫn chưa vào. Tôi không làm ầm lên, tôi chỉ nhắn lại một lần, nói rõ tôi cần tiền đóng điện, nhờ chị kiểm tra giúp. Hai hôm sau tiền vào, đủ 1 triệu 200. Tôi rút ra một điều: làm việc với ai cũng vậy, hỏi rõ ngày trả lương trước khi nhận ca, và giữ tin nhắn làm bằng chứng. Tôi không rành luật nên không dám nói gì về hợp đồng, tôi chỉ biết giấy tờ ghi gì thì đọc kỹ cái đó, còn miệng nói thì dễ đổi lắm.
Bài học từ vụ môi giới thu phí và chuyện cọc phòng trọ
Cái vụ 300k kia dạy tôi một điều đơn giản: bất kỳ ai bảo đóng tiền trước để được nhận việc làm thêm, gần như đều là bẫy. Mấy chỗ tử tế thường tuyển thẳng, hoặc gọi lên phỏng vấn rồi mới ký giấy, chẳng ai đòi tiền giữ chỗ. Tôi cũng từng nghe chuyện sinh viên bị hớ khi thuê trọ ở đường Nguyễn Văn Công, Phường 3, Quận Gò Vấp, cọc 3 triệu rồi chủ trọ bắt thêm tiền sửa chữa khi trả phòng, mà trong hợp đồng không ghi rõ mục nào chủ chịu, mục nào người thuê chịu. Tôi không rành chuyện tranh chấp, tôi chỉ khuyên các bạn nên đọc kỹ giấy thuê phòng trước khi ký, chụp lại ảnh hiện trạng phòng ngày nhận, hỏi rõ tiền cọc hoàn lại khi nào, có trừ gì không, và giữ nguyên bản giấy. Chuyện tiền cọc thì cứ ghi rõ bằng giấy, đừng thỏa thuận miệng, vì lúc cần thì miệng không nói lại được với tờ giấy.
Vài thứ tôi vẫn chưa ưng sau mấy tháng trực quầy
Lương 25k một giờ ca sáng là mức ổn so với nhiều chỗ làm thêm khác, nhưng nếu tính số giờ thì vẫn hẹp, một ca bốn tiếng, một tháng chen được mấy ca là tùy lịch học và tùy quản lý sắp. Đứng quầy từ 6 giờ sáng nghĩa là tôi phải dậy 4 giờ 45, bắt chuyến xe buýt 5 giờ 20, tới chỗ lúc 5 giờ 50. Ngủ không đủ thì buổi chiều lên lớp mắt díp lại, có lần tôi gục ngay trong giờ thảo luận nhóm ở Trường Đại học Sài Gòn trên đường An Dương Vương, Quận 5, nhục không kể được. Tôi cũng từng bị hớ một lần khác: nhận ca thay một bạn khác mà không hỏi rõ lương ca đó tính thế nào, cuối tuần mới biết ca thay không được tính phụ cấp ca sớm, thấp hơn kỳ vọng vài chục nghìn. Tôi hơi tiếc, nhưng rút kinh nghiệm lần sau hỏi cho rõ trước, chứ không nhận kiểu ào ào.
Giờ tôi vẫn trực quầy ca sáng, vẫn đi tuyến xe buýt đó, vẫn ăn cơm bụi 30k và trà đá 3k. Mọi thứ không dư dả hơn nhiều, nhưng tôi thấy nhẹ người vì biết tiền mình kiếm từ đâu, và biết tránh mấy vụ thu phí tuyển dụng. Nếu bạn đang tìm việc làm thêm ở Sài Gòn, cứ gõ cửa từng quầy, hỏi thẳng quản lý, giữ tin nhắn, đọc kỹ giấy tờ, và tuyệt đối đừng đưa tiền trước cho bất kỳ ai hứa hẹn một việc mà bạn chưa tận mắt thấy.
Câu hỏi thường gặp
Làm thêm ca sáng ở cửa hàng tiện lợi Sài Gòn lương bao nhiêu một giờ?
Mức phổ biến hiện nay là 25.000 đồng một giờ cho ca 6 giờ đến 10 giờ. Một ca bốn tiếng bạn nhận 100.000 đồng, chưa trừ tiền xe buýt 5.000 đến 7.000 đồng một lượt.
Có nên đóng phí giữ chỗ khi xin việc làm thêm không?
Không. Bất kỳ ai đòi 300k hay bất kỳ khoản nào trước khi bạn ký giấy tờ thì gần như đều là lừa. Cứ gõ cửa từng quầy hỏi trực tiếp, không mất phí.
Đi xe buýt tuyến nào tới khu trung tâm Quận 1?
Tuyến 18 từ Bến Thành về hướng Đông chạy qua đường Nguyễn Thị Minh Khai. Vé lẻ 7.000 đồng, mua tập 30 lượt giá 150k tính ra 5.000 đồng một lượt.
Đọc thêm: Dạy Toán online qua Google Meet: 150k/buổi và cách không bị giữ lương
