“Mày biết vì sao dân nuôi ong cứ chờ lúa trổ bông mới cho ong đi làm không?”, đứa bạn cùng phòng hỏi tôi trong lúc tôi đang mở đề cương ôn thi giữa kỳ. Tôi ú ớ. Câu hỏi đó theo tôi suốt cả tuần, cho tới lúc tôi lên xe buýt về miền Tây thăm nhà, ghé ngang một cánh đồng lúa đang ngả vàng, thấy ong bay rợp trời.
Một chuyến xe buýt sáng sớm và cái nhìn khác về mùa
Tôi hay về quê bằng chuyến xe sớm, ngồi bên cửa sổ, nhìn ruộng lúa hai bên đường chuyển màu. Mùa lúa trổ bông là mùa phấn hoa, mùa ong ra quân. Người nuôi ong không tự dưng chọn thời điểm đó. Họ đọc tín hiệu của cây lúa, của thời tiết, của cả vùng đất. Nhìn bằng con mắt của một đứa sinh viên đang lo tiền trọ tháng sau, tôi thấy ở đó một bài học về việc chuẩn bị đúng lúc. Đi sớm một chút, nắm mùa một chút, thì công sức bỏ ra thu về nhiều hơn.
Ở trọ Sài Gòn, mùa nào cũng là mùa phải tính
Phòng trọ của tôi ở một con hẻm quận Bình Thạnh, nóng quanh năm. Không có mùa lúa, không có phấn hoa, chỉ có tiếng xe và tiếng hàng xóm. Nhưng tiền trọ thì đúng hẹn mỗi tháng, không chờ mùa. Tôi học được từ đàn ong ngoài kia một điều đơn giản: muốn có mật thì phải biết lúc nào nên bay đi. Với tôi, đó là lúc đăng ký ca làm thêm ở quán cà phê gần trường sớm hơn một tuần, lúc chốt lịch học nhóm trước khi đồ án dồn tới, lúc để dành một ít tiền lẻ mỗi ngày thay vì đợi cuối tháng mới tiết kiệm.
Bữa ăn sinh viên và sự kiên nhẫn của người nuôi ong
Có hôm tôi ngồi ăn cơm bình dân mười lăm nghìn, nhìn bà chủ quán xới cơm cho từng người, tự dưng nghĩ tới chuyện ong hút phấn. Con ong bay cả ngày, gom từng hạt phấn nhỏ. Chẳng ai thấy kết quả ngay. Người nuôi ong cũng vậy, đặt thùng, theo dõi đàn, chờ mùa lúa trổ. Bữa ăn của sinh viên cũng là thứ tích lại từng chút: bớt một ly trà sữa, mang cơm theo, nấu chung với bạn cùng phòng. Không có gì hào nhoáng. Chỉ là sự kiên nhẫn. Tôi không thích nói mấy câu to tát về tích tiểu thành đại, nhưng đúng là mỗi lần tôi tiêu hoang, tôi nhớ tới cái thùng ong ngoài đồng. Nó không bay lung tung. Nó bay đúng mùa.
Đường đi học và cách đọc tín hiệu của thời tiết
Ở Sài Gòn, đi học là một bộ môn. Tôi đi xe buýt, có hôm kẹt xe mất gần tiếng, có hôm mưa ngập tới gần bánh xe. Người nuôi ong phải nhìn mây, nhìn gió, nhìn lúa để chọn ngày cho ong ra. Tôi cũng phải học cách nhìn: sáng nay có mưa không, có kẹt đường Nguyễn Hữu Cảnh không, lớp có điểm danh không. Nghe thì nhỏ, nhưng mỗi lần đi trễ là mất một phần bài giảng, mà học lại thì tốn tiền, tốn thời gian. Cái kỹ năng đọc tín hiệu trước khi bước ra khỏi cửa, tôi nghĩ nó cũng là kỹ năng nghề nghiệp sau này, y như người nuôi ong phải biết mùa nào ong cho phấn tốt.
Việc làm thêm dạy tôi cách chờ đúng thời điểm
Tôi từng nhận một việc làm thêm mà không tìm hiểu gì, chỉ thấy lương cao là nhận. Rồi vỡ ra là làm ban đêm, sáng hôm sau lên lớp ngủ gật. Tôi bỏ. Sau đó tôi tìm chỗ gần trường hơn, giờ giấc rõ ràng, lương thấp hơn chút nhưng học được cách quản lý thời gian. Bài học từ đàn ong và mùa lúa trổ làm tôi nhớ: chọn đúng mùa, chọn đúng bông hoa, thì công việc nhẹ hơn mà hiệu quả hơn. Cứ thấy gì cũng lao vào thì mệt, mà chẳng gom được bao nhiêu.
Chuyện học tập cũng cần một mùa để trổ bông
Trường tôi nằm ở một quận trung tâm, mỗi học kỳ là một mùa thi, một mùa đồ án. Tôi nhận ra mình hay dồn bài tới sát ngày, giống như người nông dân quên mất mùa lúa. Nếu biết trước mùa nào cần chăm, mùa nào cần gom kiến thức, tôi đã đỡ vất vả. Từ học kỳ này, tôi kẻ bảng lịch nhỏ dán lên tường, ghi mốc thi, mốc nộp bài, mốc đóng tiền trọ. Tôi học cách ra quân đúng lúc, không phải để chạy đua với hạn chót mà để bớt đi cảm giác bị cuốn theo.
Ý nghĩa của một mùa hoa nhỏ trong đời sống sinh viên
Khi tôi hỏi lại đứa bạn cùng phòng rằng vì sao dân nuôi ong chờ lúa trổ bông, nó cười nói đơn giản: vì hoa lúa có phấn, mà phấn thì chỉ có vào mùa đó. Tôi nghĩ câu chuyện của một mùa phấn hoa không chỉ dành cho người nuôi ong. Nó là cái nhắc nhẹ cho một đứa sinh viên ở Sài Gòn: mọi thứ trong đời sống đều có mùa. Tiền trọ có mùa đóng, bữa ăn có mùa rẻ, việc làm thêm có mùa cao điểm, học tập có mùa thi. Ai đọc được mùa của mình, người đó bớt hoang mang. Đàn ong không cần biết Sài Gòn kẹt xe ra sao, nhưng nó biết khi nào cánh đồng lúa chín vàng. Tôi cũng đang tập biết điều đó, mỗi ngày một chút, từ cái bảng lịch nhỏ trên tường.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao người nuôi ong phải chờ lúa trổ bông mới cho ong đi lấy phấn?
Vì hoa lúa chỉ có phấn vào đúng giai đoạn trổ bông, kéo dài khoảng 7-10 ngày mỗi vụ. Đưa ong ra sớm hay muộn đều lãng công, nên người nuôi phải canh đúng đợt lúa trổ mới thả đàn.
Sinh viên ở trọ Sài Gòn học được gì từ cách nuôi ong?
Chủ yếu là cách chuẩn bị đúng thời điểm: đăng ký ca làm thêm trước một tuần, chốt lịch học nhóm trước khi đồ án dồn, để dành tiền lẻ mỗi ngày thay vì đợi cuối tháng. Làm đúng lúc thì nhẹ hơn mà vẫn đủ.
Mùa phấn hoa ở miền Tây kéo dài bao lâu và ảnh hưởng thế nào đến giá mật ong?
Mỗi vụ lúa trổ bông thường kéo dài 7-10 ngày, tùy giống lúa và thời tiết. Vào đúng mùa, ong cho mật nhiều nên giá mật ong thường mềm hơn ngoài vụ, có khi chênh 20-30 nghìn một lít.
Đọc thêm: Câu hỏi phỏng vấn thực tập sinh và cách trả lời
