Tôi vừa dắt xe đạp ra khỏi cổng ký túc xá thì đứa bạn cùng phòng nhắn: “Mưa rồi, đi xe buýt đi ông.” Tôi nhìn lên trời, nắng còn chói chang, nên chỉ nhắn lại một chữ “ừ” rồi đạp thẳng. Đó là lần tôi hớ nhất trong ba năm sống ở Sài Gòn, và cũng là lần dạy tôi cách chọn phương tiện mỗi khi mây đen kéo về.
Mưa Sài Gòn không báo trước, tôi học bằng cái giá ướt sũng
Tôi trọ gần đường Cộng Hòa, phường 4, quận Tân Bình. Mỗi sáng đi học ở một trường đại học trên đường Nguyễn Văn Cừ, quận 5, tôi hay đạp xe vì tiện, vừa tập thể dục vừa tiết kiệm. Nhưng chiều hôm đó, mưa đến sau lưng tôi. Từ đường Trường Chinh tới ngã tư An Sương, trời đổ một trận mà tôi không kịp mặc áo mưa. Nước ngập tới bàn đạp, xe đạp thì líp kêu rào rạo, còn tôi thì ướt từ đầu tới chân. Tôi đạp thêm hai cây số nữa mới tới trọ, mất thêm ba mươi phút so với bình thường. Về tới nhà, đôi giày thể thao của tôi nặng như đá, còn điện thoại may không sao vì tôi kịp nhét vào túi ni lông.
Hôm sau, tôi quyết định thử xe buýt cho chặng đi học. Tuyến 28 từ Tân Bình qua quận 5, giá vé sinh viên 5.000 đồng một lượt, vé thường 6.000 đồng. Nếu đi xe đạp, tôi chỉ tốn tiền sửa xe lặt vặt, nhưng cái mất là thời gian và sức. Đi xe buýt trong mưa, tôi phải dắt xe đạp ra bến, cột xe lại, rồi lên xe. Bến xe buýt gần nhà có mái che nhưng vẫn hứng nước tạt. Tôi đứng chờ mười lăm phút, một chiếc không dừng vì đầy. Chiếc thứ hai mới lên được. Ngồi trên xe, tôi nhìn ra ngoài cửa sổ, thấy người đi xe máy đội áo mưa mỏng, nước mưa chảy vào cổ, tự nhiên thấy mình cũng đỡ hơn.
Thử tính bằng con số: đi xe buýt trong mưa tốn gì, được gì
Tôi ghi lại một tuần để so sánh cho chính mình. Trước đây, khi còn đạp xe bất chấp mưa, tôi mất trung bình bốn mươi lăm phút cho quãng đường từ trọ tới trường. Sau khi chuyển sang xe buýt vào những hôm mưa, tôi mất thêm mười phút chờ và lên xuống bến, tổng cộng khoảng năm mươi lăm phút. Nhưng đổi lại, tôi không bị ướt, không phải gửi xe đạp ở bến mất 3.000 đồng một lượt, và quan trọng nhất là tôi không phải sửa xe hai lần trong một tháng. Trước kia, tiền sửa xe đạp của tôi tháng nào cũng đội lên 120.000 đồng vì líp và phanh bị nước vào. Từ khi chuyển sang đi xe buýt những ngày mưa, tiền sửa xe còn khoảng 40.000 đồng, gọn được 80.000 đồng. Còn tiền xe buýt cả tháng, nếu đi khoảng mười ngày mưa, hết 50.000 đồng, cộng thêm tiền gửi xe đạp ở bến là 30.000 đồng. Vẫn rẻ hơn tiền sửa xe, mà lại đỡ bực mình.
Thế nhưng không phải hôm nào xe buýt cũng là lựa chọn đúng. Có bữa tôi phải đi học nhóm ở quận 3, tuyến xe buýt đi vòng qua quận 10 rồi mới tới, mất gần một tiếng. Tôi ngồi trên xe mà sốt ruột, vì bạn nhắn tới liên tục. Hôm đó tôi ước gì mình chọn xe đạp và chấp nhận ướt, còn hơn trễ hẹn. Tôi cũng có lần quên đem theo áo mưa, lại chọn đi xe buýt. Lúc xuống bến, mưa vẫn còn, tôi phải chạy bộ từ bến xe về trọ, ướt nguyên cái quần. Lần đó tôi tự nhủ: xe buýt chỉ giải quyết được chặng đường, còn đoạn từ bến về nhà vẫn phải tự lo.
Những lần tôi chọn sai và cách tôi tự sửa
Tôi từng nghĩ xe đạp là phương tiện tiết kiệm nhất, nên cứ mưa là tôi cố đạp. Tôi đã sai. Một lần, tôi đạp xe từ trường về trọ trong mưa lớn, tới đoạn đường Nguyễn Chí Thanh thì nước ngập nửa bánh. Tôi không thấy ổ gà, đạp thẳng xuống, suýt ngã. Từ đó, tôi đặt ra nguyên tắc cho mình: nếu trời mưa to hoặc đường hay ngập, tôi chọn xe buýt. Nếu mưa nhỏ, hoặc tôi đang ở gần nhà, tôi vẫn đi xe đạp, nhưng phải có áo mưa tử tế và bọc ba lô. Còn nếu đang ở nhà mà mưa bất chợt, tôi chờ mười phút. Thường thì mưa Sài Gòn không kéo dài quá lâu, chờ một chút là đạp được. Tôi học được rằng không có phương tiện nào đúng cho mọi tình huống, chỉ có cách chọn phù hợp với lúc đó.
Về chuyện tiền bạc, tôi cũng rút ra bài học từ việc thuê trọ và tiền cọc. Hồi năm nhất, tôi thuê một phòng ở quận Bình Thạnh, đóng cọc hai tháng tiền nhà. Lúc trả phòng, chủ trọ trừ tiền vì tường có vết ố. Tôi không để ý trong hợp đồng có ghi rõ phần này, nên đành chịu. Từ đó, tôi luôn đọc kỹ hợp đồng, chụp ảnh phòng trước khi dọn vào, và ghi lại tình trạng các vật dụng. Tôi không dám khẳng định điều khoản nào đúng sai, chỉ biết kinh nghiệm của tôi là giấy tờ rõ ràng giúp mình đỡ mất tiền oan. Với chuyện đi lại cũng vậy, cái gì cũng nên có phương án dự phòng.
Đi xe buýt trong mưa, tôi học cách canh giờ và giữ sức
Khi đã xác định mưa thì đi xe buýt, tôi bắt đầu chú ý hơn tới giờ xe chạy. Tôi thường tra giờ trên ứng dụng, canh tuyến 28 và tuyến 91. Tôi cũng biết bến nào có mái che rộng, bến nào thường đông. Đi xe buýt trong mưa, tôi phải đứng chờ, nên tôi chọn bến gần quán cà phê có mái hiên để đứng. Một lần, tôi đứng chờ ở bến trên đường Lý Thường Kiệt, quận 10, gần trường đại học Bách Khoa. Bến đó có mái che, nhưng gió tạt mưa vào. Tôi phải đứng nép vào trong. Từ đó, tôi luôn để một chiếc áo mưa mỏng trong ba lô, phòng khi phải đi bộ từ bến về nhà. Chiếc áo mưa đó giá 25.000 đồng, mua ở tiệm tạp hóa gần trọ, rẻ hơn một lần sửa xe.
Đi xe buýt cũng có cái hay là tôi tiết kiệm được sức. Ngồi trên xe, tôi tranh thủ đọc bài, hoặc nghe lại bài giảng. Những hôm mưa to, tôi không còn về nhà với đôi chân mỏi nhừ. Tuy nhiên, tôi vẫn không bỏ hẳn xe đạp. Những hôm trời đẹp, tôi vẫn đạp xe đi học, vừa vận động vừa tiết kiệm. Tôi nghĩ sinh viên nên linh hoạt, đừng cố chấp với một phương tiện. Xe đạp giúp tôi chủ động và khỏe hơn, còn xe buýt giúp tôi an toàn hơn khi mưa bất chợt.
Nếu bạn đang ở Sài Gòn và trời mưa bất chợt, tôi khuyên bạn nhìn vào ba thứ: mức độ mưa, quãng đường, và thời gian bạn có. Mưa lớn, đường ngập, bạn nên chọn xe buýt. Mưa nhỏ, quãng đường ngắn, bạn có thể đi xe đạp nếu có áo mưa và bọc đồ. Nếu đang ở gần nhà, chờ một chút cho mưa bớt rồi hãy đi. Còn nếu bạn đang ở xa, hãy tìm bến xe buýt gần nhất và lên xe. Đừng như tôi, cứ cắm đầu đạp xe trong mưa rồi về nhà hối hận. Tôi đã từng nghĩ tiết kiệm được vài nghìn đồng là quan trọng, nhưng một trận mưa Sài Gòn có thể làm tôi tốn tiền sửa xe, tốn sức, và đôi khi tốn cả sức khỏe. Từ ngày biết cân nhắc, tôi thấy việc đi lại bớt mệt mỏi hơn hẳn. Và tôi vẫn giữ thói quen ghi lại những gì mình đã chi, để biết mình nên chọn gì cho lần sau.
Đọc thêm: Xe buýt Thủ Đức vào trung tâm: giờ tôi chọn để đi học
