Tôi đang đứng giữa phòng trọ, tay vẫn cầm điện thoại chụp lia lịa mấy góc tường, và chị chủ nhà hỏi một câu làm tôi khựng lại: “Ủa em chụp chi nhiều dữ vậy?”. Tôi cười trừ, nói dối là chụp cho ba mẹ xem, nhưng thật ra trong đầu tôi đang tính xem có nên rút cọc hay không. Bởi lẽ tôi từng mất tiền oan vì cái tật xem phòng qua loa, nên lần này tôi nhất quyết đi kỹ từng ngóc ngách trước khi đưa tiền.
Đi xem phòng vào đúng giờ nắng gắt và giờ mưa
Người ta hay hẹn xem phòng lúc chiều mát, nhưng kinh nghiệm xương máu của tôi là phải đi hai lần: một lần giữa trưa nắng, một lần lúc trời mưa lớn. Ở khu vực gần Đại học Sư phạm Kỹ thuật trên đường Võ Văn Ngân, quận Thủ Đức, tôi từng thuê một phòng nhìn ban ngày rất sáng sủa. Đến khi trời mưa, nước từ ngoài hắt vào tận cửa, cả phòng ẩm mốc, máy tính để trên bàn cũng bị hơi nước bám. Lần đó tôi đã đặt cọc trước khi kiểm tra, nên đành ngậm đắng ở hết hợp đồng. Giờ tôi luôn hỏi chủ trọ xem mùa mưa nước có đọng không, và tự tay sờ chân tường, ngửi mùi ẩm. Nếu tường dưới chân có vệt loang, gạch men nứt, hầu như đó là dấu hiệu ngấm nước lâu năm.
Tôi đã học được cách đo thời gian đi học thật, không nghe lời giới thiệu
Người môi giới nói “gần trường lắm, đi bộ mười phút thôi”, tôi từng tin và chọn ngay một phòng ở hẻm đường Tạ Quang Bửu, quận 8, gần Đại học Kinh tế TP.HCM cơ sở B. Sau khi dọn vào, tôi bấm đồng hồ mới thấy từ cửa phòng đến cổng trường là hai mươi hai phút đi bộ, còn phải băng qua một ngã tư kẹt xe kinh khủng vào buổi sáng. Số tiền tiết kiệm không đáng là bao so với việc mỗi ngày tôi mất thêm bốn mươi phút cho hai lượt đi về. Từ đó, tôi luôn tự đi bộ hoặc chạy xe đúng khung giờ mình sẽ đi học, bấm giờ cụ thể, rồi mới quyết định. Có lần phòng cách trường đúng một cây số nhưng phải vòng qua cầu, thành ra lại lâu hơn phòng cách hai cây số mà đường thẳng.
Đọc kỹ từng dòng hợp đồng trước khi đưa tiền cọc
Đây là chặng tôi từng làm sai và trả giá. Tôi từng đặt cọc một triệu đồng cho một phòng ở đường Nguyễn Văn Công, quận Gò Vấp, chỉ với tờ giấy viết tay vỏn vẹn bốn dòng, ghi mỗi giá phòng và ngày dọn vào. Chủ trọ hứa miệng là cho tôi giữ cọc trong hai tuần nếu tôi đổi ý, nhưng đến khi tôi đổi ý thật thì chị nói “giấy không ghi, chị không trả”. Tôi mất trắng, và cũng không muốn làm ầm ĩ vì còn phải học. Kinh nghiệm của tôi bây giờ là yêu cầu ghi rõ trong hợp đồng: điều kiện hoàn cọc, thời hạn báo trước khi dọn đi, ai chịu sửa chữa hư hỏng, và mức tăng giá khi hết hạn. Tôi cũng đọc kỹ xem bên cho thuê có phải là chủ sở hữu hay chỉ là người thuê lại. Nếu là người thuê lại, tôi hỏi thẳng xem chủ gốc có đồng ý cho tôi ở không. Tôi không dám khẳng định điều khoản nào là vô hiệu, chỉ biết rằng hợp đồng càng rõ thì tranh chấp càng ít, và tôi luôn giữ một bản photo cho mình.
Kiểm tra điện nước, đường ống và chỗ phơi đồ
Có lần tôi thuê phòng ở đường Lê Văn Việt, quận 9, giá năm triệu hai một tháng, nghe rất hợp lý với sinh viên. Nhưng ở được nửa tháng, tôi mới phát hiện bồn cầu xả chậm, nước rỉ xuống sàn phòng dưới, và chủ trọ bắt tôi đền vì “tại em xài hư”. Tôi đã chụp hình hiện trạng ngay khi nhận phòng và ghi chú vào biên bản bàn giao, nhưng vì lúc đó ngại nên tôi không quay video. Từ đó, tôi luôn quay một đoạn video ngắn toàn bộ phòng trước khi ký, đặc biệt là khu vệ sinh, công tắc điện, vòi nước và ổ cắm. Tôi cũng đếm xem có bao nhiêu ổ cắm, đủ chỗ cắm sạc laptop, điện thoại và nồi cơm không, vì nhiều phòng cũ chỉ có một ổ. Chỗ phơi đồ cũng quan trọng không kém. Phòng không có ban công, phải phơi trong nhà, mùa mưa quần áo sẽ có mùi. Tôi từng ở một phòng suốt ba tháng, đồng phục đi học lúc nào cũng ẩm.
Hỏi hàng xóm và để ý giờ giấc sinh hoạt trong hẻm
Một lần tôi xem phòng ở đường Dương Quảng Hàm, quận Gò Vấp, gần trường Đại học Công nghiệp TP.HCM. Phòng đẹp, giá ổn, nhưng tôi quên mất việc ngồi lại xem hàng xóm sống thế nào. Đêm đầu tiên tôi mới biết dãy trọ bên cạnh có tiệm sửa xe máy mở đến mười một giờ đêm, tiếng máy khoan và tiếng nổ máy inh ỏi. Tôi học bài không nổi, sáng hôm sau lên lớp ngủ gật. Bây giờ tôi luôn ngồi ở quán nước gần đó khoảng ba mươi phút, quan sát để biết khu này yên tĩnh hay ồn ào, có các anh chị bán hàng rong la hét hay không. Tôi cũng hỏi thẳng người bán nước: “Khu này có hay cúp điện, cúp nước không?”. Họ thường nói thật, và đó là thông tin quý giá hơn cả lời hứa của người môi giới.
Thử ở lại một đêm trước khi cọc
Nhiều chủ trọ cho tôi thử ở một đêm, và tôi khuyên các bạn tân sinh viên nên tận dụng. Đêm đó tôi kiểm tra được đủ thứ: tiếng xe cộ, ánh đèn đường hắt vào có chói không, nước nóng lúc mười một giờ đêm còn không, và cảm giác an ninh khi cửa khóa lại. Có phòng ở đường Phan Huy Ích, quận Tân Bình, ban ngày trông ổn nhưng đêm xuống tôi mới thấy cửa sổ không có song, lại nằm ngay tầng trệt, ai cũng có thể thò tay vào. Tôi quyết định không thuê, dù đã gần như chốt. Kinh nghiệm của tôi là đừng ngại từ chối khi còn chưa đặt cọc. Mất một buổi tối đi xem thêm vài nơi rẻ hơn nhiều so với việc mất cả năm sống trong lo lắng. Và nếu chủ trọ ép phải cọc ngay trong hôm nay, tôi luôn coi đó là dấu hiệu để chậm lại.
Tính lại toàn bộ chi phí thật rồi mới quyết
Sau vài lần hớ, tôi lập một bảng nhỏ liệt kê chi phí cho mỗi phòng xem thử. Giá thuê chỉ là một phần, còn tiền điện, nước, rác, xe, internet mỗi tháng. Có phòng giá bốn triệu tám ở đường Huỳnh Tấn Phát, quận 7, nhưng tiền điện tính giá cao hơn giá nhà nước và tiền nước theo đầu người, cộng lại tôi phải trả thêm gần tám trăm nghìn mỗi tháng. Ngược lại, một phòng giá năm triệu năm ở đường Nguyễn Văn Linh, quận 7, gần Đại học Tôn Đức Thắng, tính phí điện nước minh bạch, lại tiết kiệm hơn. Trước đây tôi cứ nhìn giá thuê rồi gật đầu, sau khi lập bảng tôi mới thấy chênh nhau cả triệu bạc mỗi tháng. Số tiền đó với một sinh viên đi làm thêm buổi tối ở quán cà phê là cả tuần lương. Tôi cũng để dư một khoản nhỏ cho tiền đặt cọc, vì nhiều nơi yêu cầu cọc hai tháng. Đừng dồn hết tiền vào tháng đầu rồi tháng sau phải vay bạn.
Tôi chốt lại cách đi xem phòng cho chính mình
Giờ mỗi lần đi xem phòng, tôi mang theo một danh sách ngắn, đi đủ hai khung giờ, và không bao giờ đưa tiền trước khi hợp đồng được viết rõ ràng. Tôi vẫn có thể sai, vẫn có thể gặp chủ trọ khó tính, nhưng ít nhất tôi không còn mất cọc vì những lý do ngớ ngẩn như hồi năm nhất. Tôi nghĩ với các bạn tân sinh viên, điều quan trọng nhất không phải là tìm được phòng rẻ nhất, mà là tìm được phòng khiến mình ngủ ngon, học được, và không phải lo lắng mỗi khi trời mưa. Đi chậm một chút, xem thêm vài nơi, hỏi nhiều một chút, rồi hãy đặt cọc. Một phòng trọ tốt sẽ là nền tảng cho cả năm học của bạn, còn một quyết định vội vàng thì có thể khiến bạn mệt mỏi suốt học kỳ.
Câu hỏi thường gặp
Đặt cọc phòng trọ ở Sài Gòn thường bao nhiêu tháng?
Đa số chủ trọ yêu cầu cọc một đến hai tháng tiền thuê. Nếu phòng dưới năm triệu, họ thường lấy cọc một tháng, còn phòng mới xây hoặc gần trường thì hay đòi hai tháng. Tôi luôn chuẩn bị sẵn khoản này trước khi đi xem.
Làm sao biết phòng có bị ngập hay ẩm mốc mùa mưa?
Bạn nên đi xem phòng đúng lúc trời mưa lớn hoặc hỏi hàng xóm gần đó. Tôi thường sờ chân tường và ngửi mùi ẩm; nếu thấy vệt loang hoặc gạch nứt thì khả năng cao phòng đã ngấm nước lâu năm.
Có nên tin lời người môi giới về khoảng cách đến trường không?
Không nên tin hoàn toàn. Tôi từng bị nói đi bộ mười phút nhưng thực tế hơn hai mươi phút. Cách chắc nhất là bạn tự đi đúng khung giờ mình sẽ đi học rồi bấm giờ cụ thể.
Đọc thêm: Phòng trọ không ban công: cách làm mát mùa nắng Sài Gòn
