Tôi vừa mở điện thoại xem số dư tài khoản và tự hỏi tối nay ăn gì cho vừa ví. Cuối tháng, tiền trọ đã đóng, tiền xe buýt đã nạp, còn lại một khoản nhỏ đủ để không nhịn đói nhưng cũng chẳng dám nghĩ tới quán nào có điều hòa. Thế là tôi nhớ tới mấy xe cháo đêm ven đường gần khu trọ, chỗ mà mùi gạo rang, gừng và hành phi bay ra từ lúc trời còn chưa sụp hẳn.
Một tô cháo đêm và phép thử của ví tiền
Món cháo kiểu miền Trung mà tôi hay ăn ở Sài Gòn thường được nấu bằng gạo rang cho hạt nở bung, thêm gừng cho ấm bụng, rắc hành lá và tiêu. Ăn kèm là đĩa thịt vịt chặt, rau sống, chén mắm gừng pha hơi sệt. So với một phần cơm tấm hay bún thịt nướng, tô cháo thường mềm tiền hơn, lại no lâu. Với tôi, đây là kiểu ăn dành cho những tối đầu tuần mệt, khi lịch học kéo tới sáu giờ chiều và việc làm thêm ở quán cà phê bắt đầu từ bảy giờ.
Quán ven đường giữ chân sinh viên bằng thứ khác ngoài giá
Điều giữ tôi ngồi lại lâu hơn mức cần thiết ở những xe cháo như thế là cảm giác không ai giục. Chủ quán thường chỉ hỏi một câu duy nhất, ăn đây hay mang về, rồi lặng lẽ múc. Cái ghế nhựa thấp, mặt bàn lau vội, chiếc quạt máy quay qua quay lại. Với sinh viên ở trọ, những chỗ đóng vai trò của một phòng khách ngoài trời: tôi ngồi đó vừa ăn vừa tranh thủ xem lại slide bài giảng, hoặc nghe bên cạnh hai bạn khác bàn nhau chuyện chia tiền điện tháng này.
Bữa ăn tối trở thành điểm hẹn của nhóm học chung
Tôi để ý một chuyện vui: cháo đêm hay được chọn làm chỗ gặp trước khi cả nhóm kéo về nhà đứa nào đó làm bài tập nhóm. Ai cũng gọi phần nhỏ, thêm đĩa rau, thế là mỗi người một ít, tổng lại vẫn rẻ hơn mỗi đứa ăn một bữa riêng. Từ một quán ven đường, bữa tối thành buổi họp nhanh về bài thuyết trình, về lịch nộp báo cáo, về ai sẽ mượn xe máy chở cả nhóm đi in tài liệu. Món ăn chỉ là cái cớ, thứ được chia sẻ là thời gian.
Chuyện đi lại quanh một tô cháo tính bằng phút chứ bằng tiền
Những tối mưa, tôi thường chọn xe cháo gần nhất chứ không đi xa. Đi xa thì ngon hơn thật, nhưng quãng đường từ khu trọ tới đó phải vòng qua một đoạn ngập, mà áo mưa rách của tôi không đủ chắn. Bài toán đi lại vì thế không chỉ là xăng xe hay tiền gửi xe, mà còn là quần áo ướt, là buổi sáng hôm sau phải dậy sớm hơn để phơi đồ. Một bữa ăn đêm hợp lý với sinh viên là bữa ăn mà đường về không làm hỏng ngày mai.
Mùi gừng và hành phi làm dịu cái lạnh của phòng trọ
Có lần tôi mua cháo về phòng, mở hộp giấy ra, hơi nóng bốc lên làm mờ cả kính. Phòng trọ của tôi không có máy lạnh, chỉ có một quạt cây cũ, nhưng tô cháo nóng lại khiến căn phòng dễ chịu lạ thường. Tôi nghĩ một phần vì hơi nước, một phần vì cảm giác có người nấu cho mình ăn dù mình phải trả tiền. Sinh viên sống xa nhà hay bám vào những dấu hiệu nhỏ như thế để thấy mình đang được chăm sóc.
Chi tiêu ăn uống viết lại theo nhịp học và nhịp làm thêm
Tôi từng ghi lại chi tiêu trong hai tuần để xem tiền ăn đi đâu. Kết quả không bất ngờ: những hôm học xong muộn, tôi ăn ngoài nhiều hơn và chọn món nhanh, đắt hơn. Từ đó tôi đổi cách sắp xếp: hôm nào có tiết buổi tối thì ăn nhẹ trước ở nhà, hôm nào tan sớm thì ghé quán ven đường. Tô cháo trở thành một mắt trong kế hoạch chi tiêu, không phải món ăn vặt ngẫu hứng. Nó giúp tôi giữ được bữa tối nóng sốt mà vẫn còn tiền cho những khoản không thể cắt như tiền trọ và tiền in bài.
Món ăn đường phố dạy tôi cách đọc một thành phố
Đi nhiều quán ven đường, tôi dần biết đoạn nào đông về đêm vì có nhiều trường, đoạn nào vắng vì gần khu công nghiệp. Tôi cũng biết quán nào mở tới khuya cho người tan ca, quán nào chỉ bán vài tiếng rồi dọn. Những hiểu biết đó không có trong sách, nhưng lại hữu ích khi tôi cần tìm chỗ ăn an toàn sau giờ làm thêm. Và quan trọng hơn, tôi học được rằng một thành phố lớn không chỉ nuôi người ta bằng công việc, mà còn bằng những tô cháo nóng bán ở lề đường, giá vừa phải, mở đúng lúc người ta cần nhất.
Tối nay, tôi sẽ lại ghé xe cháo quen. Không phải vì nó ngon nhất Sài Gòn, mà vì nó vừa với túi tiền, vừa với quãng đường, và vừa với cái bụng đói sau một ngày chạy giữa trường và chỗ làm thêm.
Đọc thêm: Cơm thừa trong phòng trọ sinh viên: tôi biến nó thành bữa tối ngon lành
