Tôi vừa ăn được nửa tô mì thì điện thoại rung, nhóm lớp báo deadline dời lên sáng mai. Tôi ngồi im nhìn tô mì nguội dần, đầu óc thì chạy đi tìm cách xoay lịch làm thêm buổi tối.
Cảm giác bữa ăn bị cắt ngang chẳng xa lạ gì với tôi. Hồi năm nhất tôi còn tưởng chỉ sinh viên mới thế, cho đến khi nghe chuyện một cô giáo tới trường từ sáng sớm, tối mịt mới xong việc, vừa ăn cơm vừa trả lời tin nhắn phụ huynh, để rồi bữa cơm gia đình cứ thế đứt đoạn. Người lớn đi làm cũng bị việc rơi vào giờ ăn, khác gì mình đâu.
Điều đó làm tôi nghĩ lại cách mình đang học và đang sống ở Sài Gòn.
Thời gian biểu bị xé nhỏ ở trọ và trong lớp
Ở một trường đại học trong nội thành, lịch học của tôi thường kéo từ sáng tới đầu giờ chiều, cộng thêm buổi tối học nhóm hay chạy ca làm thêm. Phòng trọ của tôi nằm trong một con hẻm xa trường, đi xe buýt mất gần bốn mươi phút nếu không kẹt xe, còn kẹt thì không tính được. Vậy là một ngày của tôi bị cắt thành từng khúc nhỏ: khúc đi đường, khúc ngồi nghe giảng, khúc chạy sang quán cà phê làm ca tối, khúc về tới phòng thì đã khuya. Việc học không nằm gọn trong lớp, nó tràn sang giờ ăn, giờ nghỉ, và cả giờ ngủ.
Học bổng cũng không tự nhiên rơi xuống. Tôi từng nghĩ điểm cao là đủ, nhưng muốn giữ học bổng thì phải có điểm rèn luyện, tham gia hoạt động, mà mỗi hoạt động là một buổi tối mất đi ca làm thêm. Đó là vòng luẩn quẩn: muốn giảm tiền trọ thì phải đi làm, muốn đi làm thì mất thời gian học, mà muốn có học bổng thì phải giữ điểm. Có tuần tôi nhận ra mình chỉ ăn đúng hai bữa một ngày vì bữa thứ ba rơi đúng lúc phải nộp bài.
Người ta hay nói sinh viên sướng, nhưng không ai nhìn thấy buổi tối tôi ngồi đếm tiền trong ví để chia cho tiền phòng, tiền xăng, và tiền ăn mấy ngày còn lại. Cái mệt nó không nằm ở một việc nặng, nó nằm ở chỗ không có một khoảng nào thật sự yên.
Chuyện của người lớn nhắc tôi về cách mình đang sống
Chuyện cô giáo kia làm tôi thấy mình không đơn độc, nhưng cũng thấy một điều khác: nếu người đi làm lâu năm còn bị công việc bào mòn sức, thì sinh viên chưa có kinh nghiệm càng dễ tự đẩy mình vào thế đó mà không biết.
Tôi bắt đầu để ý mấy bạn cùng xóm trọ. Có bạn thức tới hai giờ sáng làm bài, sáng sáu giờ đã dậy bắt xe buýt đi học. Có bạn nhận hai ca làm thêm cuối tuần, ăn vội ổ bánh mì trên đường, và tới lớp thì ngủ gục. Không ai bảo ai, nhưng hình như tụi tôi đang mặc định rằng phải chen thêm việc vào mọi khoảng trống thì mới đủ sống, mới đủ điểm, mới đủ tự tin với gia đình.
Điều tôi học được từ câu chuyện đó không phải là bỏ việc hay bỏ học, mà là phải biết đặt ranh giới. Một bữa ăn không bị điện thoại chen vào là chuyện nhỏ, nhưng nó giữ cho mình còn sức cho những việc khác. Một buổi tối không nhận ca làm thêm có thể làm mình thiếu tiền, nhưng nếu giúp mình nộp được bài đúng hạn và giữ được điểm, thì đó là khoản đầu tư cho học bổng tháng sau.
Ranh giới với sinh viên không giống ranh giới với người đi làm. Tụi tôi không có phòng nhân sự, không có quy định giờ làm, và cũng chẳng ai nhắc mình nghỉ. Đôi khi chỉ là một câu tự nhủ trước khi mở laptop lúc mười một giờ đêm: việc này để mai có sao đâu.
Nói thật, tôi cũng chưa chắc cách này bền được lâu. Có tuần làm đúng kế hoạch, có tuần đâu lại vào đấy.
Vài cách tôi đang thử để không tự làm mình kiệt sức
Không có cách nào hoàn hảo, nhưng tôi thử mấy điều và thấy đỡ hơn thật:
- Chia lịch làm thêm theo tuần và chừa một buổi tối trống, coi buổi đó quan trọng như ca làm.
- Ăn tối trước giờ học nhóm hoặc mang theo hộp cơm nhỏ, thay vì để bữa ăn rơi vào lúc ngồi chờ xe buýt.
- Nói với nhóm trước hạn nộp nếu tuần đó có ca làm nặng, để không phải thức khuya bù bài.
- Giữ một khoản nhỏ riêng cho tiền đi lại, vì đường đi học kẹt xe có thể biến một buổi sáng thành một buổi trễ.
Tôi vẫn còn phải cân giữa tiền trọ và điểm số, vẫn có tuần ăn vội. Nhưng tôi không muốn tới năm tư rồi nhìn lại và thấy mình học được nhiều thứ trừ cách giữ sức. Học bổng đáng theo, học tập phải lo, nhưng nếu ngày nào cũng kết thúc bằng một bữa ăn nguội và một cái đầu không còn chỗ trống, thì có lẽ mình đang đánh đổi nhầm thứ. Tôi dẹp điện thoại xuống, hâm lại tô mì, và tự hứa tối nay không mở nhóm lớp thêm lần nữa.
Câu hỏi thường gặp
Sinh viên làm thêm bao nhiêu ca một tuần thì còn đủ sức học?
Với tôi, hai ca tối một tuần là mức còn giữ được nhịp học, mỗi ca khoảng bốn tiếng. Từ ca thứ ba trở đi thì tuần nào cũng có môn phải thức khuya bù bài.
Làm sao giữ học bổng khi vừa đi làm thêm vừa tham gia hoạt động?
Chọn một hoạt động thật sự gắn với ngành học và làm tới cùng, thay vì chạy nhiều chỗ cho có điểm rèn luyện. Tôi cũng dồn bài tập lớn vào cuối tuần không có ca làm.
Bữa ăn sinh viên ở trọ nên chuẩn bị thế nào cho nhanh?
Tôi nấu một nồi cơm và hai món đủ ăn trong hai ngày, chia hộp sẵn rồi bỏ ngăn mát. Tối đi học về chỉ cần hâm ba phút là có bữa nóng, đỡ tốn tiền ngoài quán.
Đọc thêm: Ôn thi giữa kỳ khi tối nào cũng đi làm ca 6 giờ đến 10 giờ
