Tháng 8/2023, tôi và đứa bạn cùng quê lên Sài Gòn nhập học. Trường nằm trên đường Nguyễn Văn Cừ, phường 4, Quận 5. Hai đứa dự trù mỗi tháng 2 triệu 500 cho tiền phòng, ăn uống và đi lại tiết kiệm khoảng 3 triệu nữa. Tôi làm thêm bán cà phê ở đường Võ Văn Kiệt, Quận 1, lương 25.000 đồng một giờ, mỗi tuần 20 giờ. Nhà gửi 3 triệu mỗi tháng. Vậy mà chỉ vì một buổi xem phòng vội, tôi suýt mất trắng tiền cọc.
Đi xem phòng trong cơn mưa đầu mùa
Cuối tháng 8, trời mưa tầm tã từ sáng. Tôi và nhỏ bạn đi xe buýt tuyến 56 từ Bến Thành về hướng Chợ Lớn, xuống ở trạm gần chợ An Đông. Khu trọ nằm trong hẻm 245 đường Trần Hưng Đạo, phường 11, Quận 5, cách trường chưa đầy 1,5 km. Chủ trọ dẫn lên căn gác lửng rộng chừng 12 mét vuông. Giá 2 triệu 400 một tháng, điện 3.500 đồng một kWh, nước 20.000 đồng một khối, xe máy gửi thêm 100.000 đồng một tháng. So với mấy phòng ở Quận 10 hay Bình Thạnh cùng diện tích, giá này rẻ hơn khoảng 300 đến 500 nghìn.
Vì mưa to, tôi chỉ lướt qua cái sàn một lượt. Thấy sạch, không đọng nước. Tôi mở vòi nước ở bồn rửa mặt, nước chảy bình thường. Cái thoát sàn tôi quên béng không xem. Tôi cũng không dám mở vòi sen vì chủ trọ nói hệ thống nước nóng chưa gắn. Hai đứa gật đầu cái rụp, đưa 3 triệu tiền cọc, hẹn ba ngày sau dọn vào.
Đêm đầu tiên và bài học nhớ đời
Ngày dọn vào là 2/9, cả khu trọ vắng hoe vì ai cũng về quê. Tôi tắm lần đầu. Nước từ vòi sen chảy xuống sàn gác lửng, đứng im một chỗ, dâng lên che cả mắt cá chân. Tôi lấy cây chổi đẩy thử. Hóa ra cái thoát sàn bị bịt kín bằng một miếng ny lon và một lớp xi măng cũ. Nước không thoát, tràn ra hành lang, chảy xuống cầu thang. Tôi hốt hoảng gọi chủ trọ. Chủ trả lời: “Phòng cho thuê nguyên trạng, em tự xử đi”.
Sáng hôm sau, tôi chạy ra tiệm sửa ống nước ở đầu hẻm, hỏi giá thông cống. Chú thợ nói 350.000 đồng một lần thông, chưa tính tiền thay ống nếu ống bị bể. Đắn đo một hồi, tôi gọi thêm đứa bạn xuống coi giùm. Hai đứa thống nhất đây là lỗi hệ thống có từ trước, không phải do tụi tôi làm hư. Tôi nhắn tin cho chủ trọ, nói rõ sự việc và xin gặp trực tiếp.
Lần đó tôi đã sai một chỗ. Tôi không chụp ảnh hiện trạng trước khi dọn vào, cũng không ghi gì vào giấy đặt cọc. Tờ giấy chỉ vỏn vẹn “Nhận cọc 3.000.000 đồng, giữ phòng 3 ngày, nếu không thuê mất cọc”. Không có dòng nào nói về việc sửa chữa hư hỏng cũ. Tôi phải năn nỉ chủ trọ xuống xem tận mắt. Tôi đề nghị: nếu chủ chịu sửa thoát sàn, tôi ở lại; bằng không tôi trả phòng và xin lại cọc. Sau hai ngày cò kè, chủ đồng ý bỏ 200.000 đồng mua xi măng, còn tôi chịu tiền công thợ 150.000 đồng. Tổng cộng tôi tốn thêm 150.000 đồng cho một lỗi lẽ ra chỉ cần nhìn thấy trong 5 phút kiểm tra.
Những thứ tôi đã học được từ lần đó
Từ sau vụ đó, mỗi lần đi xem phòng trọ, tôi làm đúng một quy trình ngắn. Đầu tiên là đứng ở cửa, nhìn xuống sàn xem có dốc về phía thoát sàn không. Tôi lấy chai nước 500 ml đổ xuống sàn, chờ 30 giây. Nước rút êm là ổn. Nước đứng một chỗ, hoặc rút chậm, hoặc có mùi hôi là dấu hiệu thoát sàn bị nghẽn hoặc bị bịt. Tôi mở cả vòi sen, vòi bồn rửa, xả cùng lúc xem nước có trào ngược lên không. Tôi chụp hình từng góc tường, từng cái vòi, từng cái thoát sàn, ghi rõ ngày giờ.
Thứ hai là hỏi thẳng chủ trọ: “Nếu thoát sàn bị nghẽn, ai chịu tiền sửa? Bao lâu thì sửa?”. Tôi từng thuê một phòng ở đường Nguyễn Thị Minh Khai, phường Bến Thành, Quận 1 với giá 3 triệu 200. Chủ trọ nói thẳng: hỏng do đường ống chung thì chủ chịu, hỏng do người thuê làm rớt đồ thì người thuê chịu. Nói rõ trước thì tránh được cãi nhau về sau.
Thứ ba là tiền cọc. Tôi từng bị hớ lần hai ở một phòng bên đường Lý Thường Kiệt, phường 7, Quận Tân Bình. Tôi đưa cọc 2 triệu 800, chủ ghi giấy tay ngoằn ngoèo, tôi không đọc kỹ. Đến lúc trả phòng, chủ nói phải trừ 500.000 đồng vì “vệ sinh chưa sạch”. Tôi biết mình đã lau kỹ, nhưng vì giấy ghi chung chung “bàn giao phòng sạch sẽ” nên tôi đành chịu mất một nửa. Bài học là: đọc kỹ từng dòng trên giấy đặt cọc và hợp đồng thuê, khoản nào không rõ thì hỏi ngay lúc ký, đừng để tới lúc trả phòng mới hỏi.
Chi phí thật của một tháng ở trọ
Để các bạn dễ hình dung, tôi liệt kê chi tiêu thật của tôi ở căn phòng hiện tại, khu hẻm 245 Trần Hưng Đạo, phường 11, Quận 5. Tiền phòng 2 triệu 400. Tiền điện tháng cao điểm khoảng 250.000 đồng nếu dùng quạt và đèn. Tiền nước 60.000 đồng một tháng cho một người. Gửi xe 100.000 đồng. Tiền ăn sáng 20.000 đồng một tô hủ tiếu gõ ở hẻm, ăn trưa cơm bình dân 30.000 đồng một suất, ăn tối tự nấu khoảng 25.000 đồng một bữa. Vé xe buýt một lượt 7.000 đồng, sinh viên mua vé tháng khoảng 100.000 đồng cho tuyến ngắn. Tiền học thêm, photo tài liệu, cà phê học nhóm khoảng 500.000 đồng một tháng. Tổng cộng khoảng 5 triệu đến 5 triệu rưỡi cho một sinh viên sống tiết kiệm. Nếu phải sửa thoát sàn đột xuất 350.000 đồng thì tháng đó tôi phải ăn mì gói vài bữa.
Đi lại và chuyện nhỏ nhưng hay bị bỏ qua
Đi xem phòng, đừng chỉ xem mỗi cái phòng. Tôi từng bỏ qua việc xem đường thoát nước chung của dãy trọ. Hỏi kỹ xem nước mưa có tràn vào sân không, vì Sài Gòn mưa tháng 9 tháng 10 rất dữ. Tôi từng chứng kiến cả dãy trọ ở đường Nguyễn Chí Thanh, phường 9, Quận 5 ngập tới đầu gối, nước tràn cả vào phòng vì miệng cống thoát sàn thấp hơn mặt đường. Nếu lúc xem phòng mà để ý chút, tôi đã chọn căn gác lửng thay vì căn trệt.
Thêm chuyện vòi nước. Vòi cũ, gioăng cao su mòn, nước rỉ rả suốt đêm. Đến cuối tháng, đồng hồ nước nhảy thêm vài khối, mỗi khối 20.000 đồng, cộng lại cũng 40.000 đến 60.000 đồng. Số tiền không lớn, nhưng nó là dấu hiệu chủ trọ không quan tâm bảo trì. Tôi từng ở một phòng bên đường Nguyễn Trãi, phường 2, Quận 5, rồi phải tự mua băng keo non quấn quanh mối nối vì chủ bảo “chờ thợ”.
Vài điều tôi muốn nhắn cho các bạn sắp thuê trọ
Trước khi xuống tiền cọc, hãy làm vài việc rất nhanh. Mở vòi nước, xem nước chảy mạnh hay yếu. Đổ một chai nước xuống sàn, xem nước rút. Chụp hình hiện trạng. Hỏi chủ trọ ai chịu tiền khi hệ thống nước và thoát sàn hư. Đọc kỹ giấy tờ trước khi ký. Tôi biết đi tìm phòng trọ ở Sài Gòn vừa mệt vừa gấp, nhất là giai đoạn tháng 8 tháng 9, sinh viên các tỉnh đổ về. Nhưng chỉ mất thêm 10 phút kiểm tra vòi nước và thoát sàn, tôi đã tiết kiệm được 350.000 đồng tiền sửa và hai ngày cãi nhau với chủ trọ.
Đừng để đến lúc nước tràn ra hành lang mới phát hiện thoát sàn bị bịt. Đừng để đến lúc trả phòng mới biết giấy cọc ghi mơ hồ. Sài Gòn có rất nhiều phòng trọ tốt, nhưng cũng không ít phòng chỉ chờ người thuê vội vàng. Kiểm tra kỹ một chút, ở khỏe hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết thoát sàn phòng trọ có bị nghẽn không?
Bạn đổ một chai nước 500 ml xuống sàn, chờ 30 giây. Nước rút êm là ổn. Nếu nước đứng một chỗ, rút chậm hoặc có mùi hôi, nhiều khả năng thoát sàn bị nghẽn hoặc bị bịt. Bạn nên mở cả vòi sen và vòi bồn rửa cùng lúc để kiểm tra nước có trào ngược không.
Chủ trọ không chịu sửa thoát sàn bị nghẽn thì phải làm sao?
Trước tiên, bạn chụp ảnh, quay video hiện trạng và nhắn tin cho chủ trọ để lưu bằng chứng. Nếu chủ vẫn không sửa, bạn có thể đề nghị trả phòng và xin lại cọc vì lỗi hệ thống có từ trước. Trường hợp căng thẳng, bạn gọi đến Trung tâm Trợ giúp Pháp lý hoặc đường dây nóng ở quận để được tư vấn.
Tiền cọc thuê phòng trọ thường bị trừ lung tung không?
Có. Nhiều người bị trừ vì “vệ sinh chưa sạch” hay “hư hỏng cũ” dù không phải lỗi của mình. Bạn nên ghi rõ trong giấy cọc hiện trạng phòng, các hư hỏng có sẵn và điều kiện hoàn cọc. Tốt nhất là chụp ảnh ngày ký và ngày trả phòng, có mặt chủ trọ khi bàn giao.
