“Đi không, chợ sắp dọn rồi?” – con bạn cùng phòng vừa hỏi vừa xỏ dép, tay còn cầm cái túi vải nhàu nát. Tôi đang ngồi bệt trước đống bài tập nhóm còn dang dở, bụng thì đói mà ví thì mỏng. Thế là tôi gật đầu cái rụp, khoác vội cái áo khoác mỏng rồi leo lên xe đạp của nó. Cả hai đứa ở trọ gần khu đường Nguyễn Văn Cừ, quận 5, tính ra đi bộ ra chợ đầu mối chỉ mất chừng mười lăm phút.
Những lần đầu đi chợ mà như đi lạc
Tôi vốn quen kiểu mua rau ở siêu thị mini gần trọ, bó rau nào cũng có nhãn giá rõ ràng, nhìn phát là biết bao nhiêu tiền. Hôm đầu tiên theo con bạn ra chợ đầu mối Hòa Bình bên quận 10, tôi đứng ngẩn người giữa mấy sạp rau xanh mướt kéo dài tít tắp. Người bán hàng nói nhanh như bắn, giá thì thay đổi theo buổi, theo ngày, có khi theo số lượng mình mua. Tôi cầm bó cải ngọt lên hỏi giá, bà bán hàng nhìn tôi từ đầu tới chân rồi phán “ba chục” – một bó to gấp ba lần bó ở siêu thị. Tôi đứng im, không biết nên trả giá hay trả tiền luôn. Con bạn đứng kế bên huých nhẹ, tôi mới hiểu ra là phải mặc cả. Hôm đó tôi mua cải ngọt với giá ba mươi lăm nghìn, đắt hơn cả giá bà kia hét lúc đầu, vì tôi nói ngược, cứ tưởng mình đang trả giá xuống.
Tôi học được cách nhìn mặt hàng trước khi nhìn giá
Sau vài lần bị hớ, tôi bắt đầu để ý kỹ hơn. Rau ở chợ đầu mối thường tươi hơn vì về trong đêm, nhưng cũng có sạp bán rau tồn, lá ngả vàng, cuống mềm. Tôi đổi chiến thuật: đi một vòng trước, xem sạp nào đông người mua là sạp đó giá phải chăng và hàng mới. Tôi để ý cả cách họ xếp rau – sạp nào xếp gọn gàng, phân loại rõ thì thường là người bán lâu năm, ít ăn gian cân. Có hôm tôi thấy một chị bán cà rốt, củ nào cũng thẳng tắp màu cam rực, nhưng khi tôi cúi xuống lựa thì phát hiện lớp trên là cà rốt mới, lớp dưới là cà rốt cũ bị thâm đầu. Từ đó tôi học cách bốc từ dưới lên, không tin vào lớp trên cùng. Một bác bán hàng thấy tôi lựa kỹ quá, còn cười bảo “con này chắc mới tập đi chợ”, tôi cũng cười trừ, nhưng trong lòng thấy mình khôn ra được chút.
Chuyện cân ký và những lần bị thiếu hàng
Một lần tôi mua hai ký khoai tây ở một sạp quen mặt. Về tới nhà, tôi bỏ lên cân điện tử thì thấy có một ký tám, thiếu mất hai lạng. Tôi không quay lại làm ầm vì sợ mất lòng, nhưng từ đó tôi tập thói quen đứng nhìn kỹ khi người bán bỏ hàng lên cân, để ý kim cân có nhích lên hết chưa. Ở chợ đầu mối, cái cân là thứ tôi quan tâm thứ hai sau giá. Nhiều sạp dùng cân cơ cũ, kim rung rung, nhìn không kỹ thì dễ chịu thiếu. Có sạp dùng cân điện tử, số hiện rõ ràng, mua ở đó yên tâm hơn dù giá có thể nhích lên vài trăm đồng một ký. Tôi cũng học cách mua theo nhóm: hai đứa cùng mua một thùng cà chua, một bó rau muống to, chia đôi ra thì rẻ hơn hẳn so với mỗi đứa mua riêng một bó nhỏ. Sáng nào tụi tôi cũng hẹn nhau đi chung, vừa vui vừa tiết kiệm.
Một buổi chợ cụ thể và con số biết nói
Buổi đi chợ gần đây nhất, tôi ghi lại chi tiêu để so sánh. Trước đây, khi còn mua ở siêu thị mini gần trọ đường Nguyễn Chí Thanh, quận 5, mỗi tuần tôi chi khoảng bốn trăm nghìn cho rau củ và trái cây, chia ra hai lần mua, mỗi lần mất chừng ba mươi phút cả đi lẫn về. Sau khi chuyển sang chợ đầu mối Hòa Bình, tuần rồi tôi mua một lần duy nhất hết hai trăm bốn mươi nghìn, gồm một ký cà rốt mười lăm nghìn, hai bó cải ngọt hai mươi nghìn, một ký cà chua hai mươi lăm nghìn, một ký khoai tây hai mươi nghìn, một bó rau muống mười nghìn, còn lại là trái cây và hành tỏi. Tính ra tôi tiết kiệm được một trăm sáu mươi nghìn một tuần, tức khoảng sáu trăm bốn mươi nghìn một tháng. Đổi lại, tôi mất thêm khoảng bốn mươi phút đi lại và phải dậy sớm hơn. Nhưng với đứa sinh viên sống bằng tiền làm thêm gia sư mỗi tháng ba triệu rưỡi, số tiền tiết kiệm đó đủ để tôi đóng tiền điện nước và mua thêm được vài cuốn sách.
Bài học nằm ở cái túi vải và tờ giấy nhớ
Giờ tôi không bao giờ ra chợ mà không mang theo túi vải. Túi ni lông ở chợ tính thêm tiền, mà mang túi vải còn giữ rau tươi lâu hơn. Tôi cũng viết sẵn danh sách rau củ cần mua vào tờ giấy nhớ dán ở cửa tủ lạnh. Không có danh sách là tôi mua lung tung, về nhà rau héo trước khi kịp nấu. Tôi từng mua nguyên một thùng bắp cải vì thấy rẻ, về ăn không hết, để đến lúc úng phải bỏ, tính ra còn tốn hơn mua lẻ. Từ đó tôi học cách mua vừa đủ dùng cho ba bốn ngày, không tham rẻ. Về chuyện tiền cọc và hợp đồng thuê trọ, tôi chỉ dám nói kinh nghiệm của mình: đọc kỹ từng dòng trong giấy tờ, hỏi rõ điều kiện hoàn cọc bằng miệng lẫn giấy, chụp lại ảnh hợp đồng để lưu. Tôi từng nghe nhiều bạn kể chuyện mất cọc vì không để ý điều khoản, nên tôi cẩn thận hơn.
Những đứa bạn cùng bàn và cái chợ thành thói quen
Giờ đi chợ đầu mối thành thói quen của cả nhóm bốn đứa. Đứa thì phụ trách cân hàng, đứa trả tiền, đứa xách đồ, đứa ghi chép lại giá để tuần sau còn so sánh. Tôi thấy mình không chỉ tiết kiệm được tiền mà còn hiểu hơn về cách chợ vận hành, biết mặt hàng nào theo mùa, biết khi nào giá lên xuống. Có hôm trời mưa, chợ vắng, tôi mua được mớ rau muống non với giá rẻ hơn cả ngày thường. Có hôm trễ quá, chợ dọn gần hết, chỉ còn mấy sạp bán nốt hàng tồn, tôi phải mua đại. Nhưng chuyến đi chợ nào cũng dạy tôi một điều gì đó. Sinh viên sống xa nhà, tiền ba mẹ gửi không nhiều, học được cách chi tiêu khôn ngoan từ những việc nhỏ nhất như mua rau củ là điều tôi thấy đáng làm. Tôi không còn thấy việc đi chợ là cực hình nữa, mà là một phần của đời sống sinh viên, đơn giản và thật thà.
Đọc thêm: Cơm thừa trong phòng trọ sinh viên: tôi biến nó thành bữa tối ngon lành
