Tháng 9 năm ngoái, tôi dọn vào một phòng trọ trên đường Lê Văn Việt, phường Tăng Nhơn Phú A, quận 9, cách Trường Đại học Giao thông Vận tải cơ sở Thủ Đức chừng hai cây số. Phòng 15 mét vuông, có gác lửng, giá 2.800.000 đồng một tháng, điện 3.500 đồng một số, nước 20.000 đồng một khối. Cộng thêm tiền xe buýt tuyến 50 và tiền ăn, tôi nhẩm nhanh mỗi tháng phải xoay quanh 4.500.000 đồng mới sống nổi. Học phí thì ba mẹ lo, nhưng tiền sinh hoạt tôi tự lo từ năm hai.
Tháng đầu đi làm thêm và cái kết là âm tiền
Tôi xin được chỗ trông quán cà phê trên đường Nguyễn Xiển, phường Long Thạnh Mỹ, quận 9. Lương 22.000 đồng một giờ, tuần làm bốn buổi, mỗi buổi năm tiếng. Tháng đầu tôi nhận 1.760.000 đồng. Nghe thì vui, nhưng tôi tiêu hết sạch chỉ trong mười ngày, chủ yếu là ăn ngoài. Một suất cơm gà ở hẻm gần trường 35.000 đồng, ly cà phê sữa 25.000 đồng, đi xe buýt hai lượt 14.000 đồng. Tôi để tiền trong ví và trong ngăn kéo bàn học. Rồi tiền lẻ cứ bốc hơi lúc nào không hay. Cuối tháng tôi còn đúng 90.000 đồng, phải mượn bạn cùng phòng 200.000 đồng để đổ xăng về quê.
Lúc đó tôi mới thấy cái sai của mình: có tiền là tiêu, không chia phần. Tôi tự nhủ nếu cứ để tiền làm thêm chung với tiền sinh hoạt thì mãi không dư được đồng nào.
Thử để riêng trong phong bì và một lần bị hớ
Tháng 10, tôi thử cách để riêng. Mỗi lần lãnh lương, tôi bỏ 500.000 đồng vào một phong bì giấy, ghi rõ ngày, cất trong cặp. Nghe có vẻ trẻ con nhưng lại hiệu quả hơn tôi tưởng. Hết ba tháng, phong bì có 1.500.000 đồng. Nhưng rồi chuyện dở khóc dở cười xảy ra: đợt đó tôi ham một đôi giày thể thao sale 890.000 đồng, và tôi mở phong bì ra xài. Tiền tiết kiệm lại quay về số không.
Một lần khác, tôi giấu 1.200.000 đồng trong hộp bút trên gác. Đến lúc cần đóng tiền điện 480.000 đồng và tiền nước 120.000 đồng, tôi mở hộp ra thì thiếu 300.000 đồng. Tôi lục tung cả phòng, cuối cùng mới nhớ ra mình đã lấy tiêu lúc nào không nhớ. Đó là bài học nhớ đời: tiền mặt để trong phòng trọ rất dễ bị chính mình tiêu mất, chưa nói tới chuyện mất cắp khi phòng có người ra vào.
Chuyển sang gửi ngân hàng và những lần rút ruột
Tháng 1 năm nay, tôi quyết định mở một tài khoản tiết kiệm online ở một ngân hàng có chi nhánh gần ngã tư Thủ Đức. Tôi chọn kỳ hạn ba tháng, lãi suất thời điểm đó khoảng 3,8 phần trăm một năm. Tôi đặt quy tắc: mỗi lần nhận lương làm thêm, trích ngay 30 phần trăm chuyển vào tài khoản đó, phần còn lại để chi tiêu. Tháng đầu tôi gửi 600.000 đồng, tháng sau 700.000 đồng. Số tiền nhỏ, nhưng vì nằm trong ứng dụng, tôi phải mất công mở điện thoại, nhập mật khẩu mới rút được, nên đỡ tiêu lặt vặt.
Tuy vậy, gửi ngân hàng cũng có cái bất tiện. Có lần tôi cần gấp 1.000.000 đồng để đóng tiền học kỳ hè, mà tôi đã trót gửi kỳ hạn sáu tháng. Tôi đành tất toán trước hạn và gần như mất hết phần lãi. Tôi hơi tiếc, nhưng nghĩ lại thì số lãi đó chưa bằng hai suất cơm, nên cũng không quá nặng nề.
Chốt lại cách tôi đang làm mỗi tháng
Hiện tại tôi chia tiền làm thêm thành ba phần. Phần một, 50 phần trăm, để chi cho ăn uống, đi lại và tiền phòng. Phần hai, 30 phần trăm, chuyển vào tài khoản tiết kiệm có kỳ hạn ba tháng. Phần ba, 20 phần trăm, giữ lại trong ví điện tử để phòng khi ốm đau, sửa xe, hoặc mua sách. Tôi cũng ghi chú mỗi lần nạp tiền vào tài khoản tiết kiệm, để biết mình đã để dành được bao nhiêu.
Nói thẳng, gửi ngân hàng giúp tôi kỷ luật hơn, nhưng nó chỉ hiệu quả khi tôi xác định rõ tiền nào là tiền không được đụng tới. Còn để riêng trong phong bì chỉ hợp với khoản nhỏ, vài trăm nghìn, và phải cất kỹ. Với sinh viên ở quận 9 hay Thủ Đức, tiền làm thêm mỗi tháng chỉ vài triệu, tôi nghĩ nên gửi ngân hàng phần lớn, giữ lại một ít tiền mặt để xoay xở. Quan trọng nhất là đừng để tiền nằm chung với túi chi tiêu hằng ngày.
Một điều nữa tôi rút ra sau vụ chuyển phòng hồi tháng 3: khi thuê trọ, nên đọc kỹ giấy tờ, hỏi rõ tiền cọc, thời hạn báo trước khi dọn đi, và giữ lại biên nhận. Tôi từng suýt mất 1.000.000 đồng tiền cọc vì không ghi rõ ngày trả phòng, may mà giữ được tờ giấy viết tay của chủ trọ. Không cần phức tạp, chỉ cần rõ ràng ngay từ đầu.
Câu hỏi thường gặp
Sinh viên làm thêm nên gửi tiết kiệm ngân hàng hay để tiền mặt?
Gửi ngân hàng an toàn hơn, nhưng bạn nên để lại một ít tiền mặt trong ví điện tử. Tôi thường giữ 20 phần trăm tiền lương tháng cho chi tiêu gấp.
Gửi tiết kiệm kỳ hạn 3 tháng có rút trước hạn được không?
Được, nhưng bạn sẽ mất phần lớn tiền lãi. Tôi từng tất toán trước hạn và chỉ nhận lại vốn, nên cân nhắc kỹ trước khi chọn kỳ hạn dài.
Tiền làm thêm chỉ 2 triệu một tháng thì chia thế nào?
Bạn thử chia 50 phần trăm chi tiêu, 30 phần trăm gửi tiết kiệm, 20 phần trăm để dành trong ví. Quan trọng là tách tiền tiết kiệm ra khỏi túi chi tiêu hằng ngày.
Đọc thêm: Hết tiền trước cuối tháng: sinh viên Bách Khoa ở Bình Thạnh xoay ra sao
