“Ca đêm còn slot không em, cho chị đăng ký với.” Câu đó tôi nghe từ một bạn cùng dãy trọ, lúc hai đứa ngồi ăn gói mì úp gần nửa đêm. Tôi chột dạ, vì cách đây vài tháng mình cũng nói y hệt.
Tôi cần tiền. Học phí, tiền trọ, tiền ăn, tiền đi lại, cộng lại thì học bổng với tiền ba mẹ gửi không đủ. Tôi đăng ký ca đêm cho một chuỗi cửa hàng tiện lợi gần khu Bách Khoa, quận 10. Ca của tôi từ 22 giờ tới 6 giờ sáng hôm sau, 30k một giờ. Ca đêm trả cao hơn ca ngày, mà sinh viên thì giờ nào rảnh đâu mà chọn.
Đi làm vài tuần tôi mới hiểu thức trắng liên tục khác thức khuya học bài thế nào.
Đêm đầu tiên và cái nhịp sinh hoạt bị đảo lộn
Đêm đầu tôi còn háo hức, nghĩ đơn giản là đứng quét hàng, bấm máy tính tiền, hết ca thì về ngủ. Nhưng từ 1 giờ tới 4 giờ sáng là khoảng thời gian kỳ lạ nhất. Khách gần như vắng, cửa hàng im ru, chỉ còn tiếng máy lạnh và tiếng xe ngoài đường. Tôi phải liên tục đi lại, sắp lại kệ, lau quầy, bấm điện thoại đọc tin nhắn để không ngủ gật. Có lần tôi ngồi xuống ghế nhựa sau quầy độ 5 phút, mắt díp lại, may mà ca trưởng nhắc nhẹ.
Cái mệt không nằm ở việc nặng, mà nằm ở đồng hồ sinh học. Trước khi làm nghề này, tôi ngủ khoảng 7 tiếng một đêm, dậy lúc 6 giờ, đi học buổi sáng bình thường. Sau khi vào ca đêm, tôi ngủ trung bình 4 tiếng rưỡi, chia thành hai giấc vụn: một giấc sau khi tan ca tới trưa, một giấc ngắn trước khi đi học ca chiều. Cả tháng đầu, tôi gần như không buổi sáng nào tỉnh táo nổi. Trước đây tôi ăn sáng ở căn tin trường hết 25k, giờ tôi mua vội ổ bánh mì 15k ăn trên xe buýt cho kịp giờ, gọn được 10k mỗi buổi nhưng dạ dày thì khó chịu quanh năm.
Điều tôi làm sai rõ nhất trong giai đoạn này là nghĩ mình chịu được. Tôi nhận thêm ca của bạn cùng ca để có thêm tiền, thành ra có tuần tôi trực 5 đêm liền. Tới đêm thứ tư, tôi đếm tiền thừa cho khách sai, phải tự bù 50k từ tiền túi. Hôm đó tôi đứng ngay quầy, mặt nóng ran, vừa xấu hổ vừa tức mình. Ca trưởng không mắng, chỉ bảo lần sau đếm lại hai lần, nhưng tôi biết lỗi nằm ở việc mình thiếu ngủ chứ không phải ở tay chân vụng.
Tiền vào bao nhiêu và đi ra đường nào
Nói thẳng con số. Một ca 8 tiếng của tôi là 240k. Tôi làm 4 ca một tuần, thu nhập khoảng 960k, cộng thêm ca bù thì một tháng rơi vào khoảng 4 triệu. Nghe qua thì thấy đủ trang trải, nhưng chi phí phát sinh mới là phần ít ai tính.
Tiền xe ôm đi về lúc tan ca là khoản đau nhất. Ca đêm tan lúc 6 giờ sáng, xe buýt chưa chạy tuyến tôi cần, mà đi bộ từ quận 10 về phòng trọ ở đường Nguyễn Thiện Thuật, quận 3, thì tôi không dám. Một chuyến xe ôm hết 35k. Tuần 4 chuyến là 140k, một tháng hơn nửa triệu chỉ để về tới giường. Trước khi làm ca đêm, tôi đi xe buýt sinh viên cả tháng hết khoảng 150k, giờ riêng tiền đi về ca đêm đã gấp mấy lần con số đó. Tôi so sánh thẳng: trước 150k một tháng, sau hơn 500k một tháng, chênh gần 400k, đúng bằng tiền ăn nửa tuần.
Chưa kể đồ ăn đêm. Khuya đói, tôi ăn gói xôi 20k hoặc hộp mì 12k ở quầy, chưa tính nước. Một tháng tiền ăn đêm của tôi thêm khoảng 600k, khoản này hồi chưa đi làm tôi không hề có. Thành ra 4 triệu nghe to, trừ tiền xe, tiền ăn đêm, tiền cà phê chống buồn ngủ 20k mỗi ly, thực nhận còn khoảng 2 triệu rưỡi.
Có một lần tôi đứng ca cùng một anh lớn tuổi hơn, ảnh làm nghề này ba năm. Ảnh bảo giờ ảnh không ngủ được nếu không có tiếng máy lạnh cửa hàng, nghe thì buồn cười nhưng tôi hiểu. Đến tháng thứ ba, tôi bắt đầu thấy người lúc nào cũng nặng, da xám hơn, và quan trọng nhất là điểm giữa kỳ của tôi tụt so với học kỳ trước. Tôi học ở một trường đại học trên đường Nguyễn Văn Cừ, quận 5, ngồi trong lớp mà đầu óc trôi đi đâu, ghi chép loạn cả lên.
Rút ra được gì sau khi đã thử và đã sai
Tôi vẫn giữ ca đêm, nhưng cắt xuống 3 ca một tuần thay vì 4, và nói không với ca bù khi tuần đó có bài kiểm tra. Việc đầu tiên tôi làm là dọn lại hợp đồng thuê trọ. Phòng tôi ở quận 3, giá 2 triệu 8 một tháng, tiền cọc một tháng. Lúc ký, tôi đọc sơ rồi ký, tới khi hỏi về chuyện trả cọc trước khi hết hạn thì mới ngớ ra là mình chưa nắm rõ. Chị chủ trọ nói thẳng: muốn lấy cọc thì báo trước một tháng, dọn phòng sạch sẽ, chốt điện nước đầy đủ. Tôi không dám nói chắc điều gì trong giấy tờ là đúng hay sai, chỉ khuyên các bạn đọc kỹ, hỏi rõ bằng lời, và giữ lại ảnh chụp hợp đồng cùng biên lai đóng tiền. Bản thân tôi giờ chụp lại hết, không tin vào trí nhớ nữa.
Việc thứ hai là cắt tối đa thứ không cần thiết. Tôi bỏ hẳn cà phê ngoài, tự mang bình nước và mấy gói trà túi lọc. Tôi nấu ăn tối ở phòng trọ trước khi đi làm, một bữa khoảng 20k, thay vì ăn khuya ở cửa hàng. Một tháng tôi tiết kiệm được khoảng 500k từ hai việc này, đủ để bù tiền xe ôm tan ca.
Việc thứ ba là học cách ngủ bù cho đúng. Nghe thì đơn giản, nhưng tôi phải thử mấy kiểu mới tìm ra cách hợp với mình: về là ngủ liền tới 11 giờ, ăn trưa, học, rồi ngủ thêm 45 phút trước khi lên lớp. Ngày nào có bài kiểm tra thì tôi xin nghỉ ca đêm hôm trước, chịu mất 240k còn hơn mất điểm.
Bạn đang tính xin ca đêm ở một cửa hàng tiện lợi nào đó thì cứ thử, vì chính tôi vẫn đang làm. Nhưng trước khi đăng ký, tự hỏi mình chịu mất buổi sáng tỉnh táo trong bao lâu. Với tôi, 30k một giờ không chỉ trả bằng đồng hồ, mà bằng da mặt, bằng dạ dày, và bằng những buổi học mình ngồi đó nhưng không tiếp thu nổi gì.
Đọc thêm: Trực shop quần áo online: 20k/giờ, coi chừng cọc đồng phục
