“Cho tao ở ghép với, tao trả nửa tiền phòng, mà mày phải cho tao coi mặt trước đã.” Đó là tin nhắn tôi gõ ra trong một hội nhóm ở trường khi đang ngồi ở quán nước gần cổng trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, tay cầm ly trà đá mà đầu óc thì đầy lo lắng. Chuyện tìm bạn cùng phòng tưởng dễ, ai dè vừa tốn thời gian vừa dễ sập bẫy. Tôi kể lại hơn một tháng rưỡi của mình, không phải để dọa ai mà để mấy đứa khóa sau đỡ hớ như tôi.
Lục lại từng hội nhóm và thấy quá nhiều lời mời ngon quá
Tôi ở trọ một mình ở gần hẻm đường Nguyễn Văn Cừ, phường Cầu Kho, quận 1, sát trường. Phòng nhỏ, giá thuê mỗi tháng vài triệu, mà trả một mình thì tiền điện nước cộng lại cũng đủ xót. Tôi lên Facebook tìm các hội nhóm sinh viên tìm bạn ở ghép, rồi cả nhóm của trường. Tin nào cũng na ná nhau: “cần tìm bạn cùng phòng, chia đôi tiền nhà, ở gần trường, bao đẹp”. Ban đầu tôi mừng thầm vì tưởng sắp có bè có đôi. Nhưng cái cảm giác mừng đó không kéo dài lâu.
Sau vài ngày nhắn tin, tôi nhận ra mấy tài khoản đăng bài rất giống nhau: ảnh đại diện mờ, vừa lập nick mới, không ai trong hội biết mặt, hỏi địa chỉ cụ thể thì cứ nói “gần bệnh viện Bình Dân” rồi hẹn “lát nữa gửi địa chỉ” nhưng không gửi bao giờ. Một nick còn nhắn riêng tôi, kêu đóng trước tiền cọc để “giữ chỗ”, kèm theo một tấm ảnh phòng đẹp như hình mẫu. Tôi lí nhí xin gặp mặt trước thì bị chặn liền. Tôi ngồi im vài phút, tự hứa sẽ không nhắm mắt đưa tiền nữa. Trong cái rủi cũng có cái vui: tôi biết bộ lọc đầu tiên của mình là nick phải có bạn chung, có mặt trong nhóm lâu, và dám gặp ngoài đời.
Đi coi phòng trước khi nói chuyện chia tiền
Tôi hẹn một bạn nữ học ở trường Giao thông Vận tải, quận Gò Vấp. Bạn ở trọ cùng chị họ, giờ chị dọn ra nên muốn tìm người thay. Tôi bắt xe buýt tới, đi coi tận mắt. Phòng sạch, có cửa sổ, ban công, nhưng trần thấp, nóng, hơn cả phòng tôi đang ở. So sánh nhanh thì phòng hiện tại của tôi gần trường hơn, đi bộ năm phút, bạn này ở thì tôi phải đi xe buýt bốn mươi phút mỗi lượt, cộng lại một ngày gần hai tiếng. Tôi nghĩ lại: tiền nhà thì chia đôi tiết kiệm được, nhưng thời gian và tiền xe đi lại cũng tính ra tiền. Cuối cùng tôi quyết không ghép vì chặng đi lại quá đắt so với khoản chênh lệch.
Có một lần tôi suýt gật đầu với một nhóm ở phường Cô Giang, quận 1, sát trường đại học Sài Gòn. Họ hẹn ở quán cà phê, đưa tôi xem hình phòng, nói giá thuê một triệu mấy trăm nghìn mỗi người, nhưng lúc hỏi hợp đồng thì không có bản giấy, chỉ nói miệng. Tôi bỏ đi, bụng nghĩ mình hơi khó tính. Về sau tôi mới thấy đó là lần đúng: có giấy tờ rõ ràng vẫn hơn, dù không phải lúc nào cũng đòi được ngay. Kinh nghiệm là phải hỏi cọc bao nhiêu, cọc cho ai, ai đứng tên hợp đồng, thời hạn bao lâu.
Lần tôi hớ: đặt cọc xong mới đọc kỹ tin nhắn
Tôi kể luôn chỗ tôi sai. Có một bạn nhắn rất dễ thương, nói đang cần người gấp để chốt phòng ở đường Nguyễn Trãi, quận 5, gần trường đại học Sư phạm Thể dục Thể thao. Bạn nói cọc nửa tháng tiền phòng là giữ được chỗ. Tôi chuyển khoản trước một triệu, vì nghĩ sinh viên với nhau thì không lừa nhau. Nhưng sau khi chuyển, tôi mới lục lại tin nhắn và thấy bạn ấy hẹn tôi chuyển tiền “để cọc trước cho chủ”, không hề nói tên chủ, không có địa chỉ cụ thể, không có hình chụp giấy tờ. Tôi nhắn lại xin gặp thì bạn kêu đang ở quê, đợi mấy hôm nữa. Đến lúc đó tôi mới thấy lạnh người. Tôi nhắn tin nhiều lần, bạn ấy im. Cuối cùng tôi đành chịu mất số tiền đó và tự nhủ đây là bài học đắt nhất trong đợt tìm phòng.
Từ lần đó, tôi bắt đầu hỏi thẳng: bạn ở đâu, có ai trong nhóm từng ở ghép với bạn chưa, cho tôi xin số bạn cùng phòng cũ để hỏi. Nếu người ta ấp úng thì thôi. Tôi cũng không chuyển cọc trước khi gặp mặt, xem giấy tờ thuê, và ghi lại bằng tin nhắn các thỏa thuận: tiền nhà, tiền điện nước, ngày đóng, ai trả tiền mạng, ai trả tiền rác, tiếng ồn, giờ giấc. Những cái nhỏ đó cộng lại mới là chuyện lớn khi sống chung.
Gặp mặt, nói rõ chuyện tiền và chuyện sinh hoạt
Tôi có hẹn với một bạn ở quận Bình Thạnh, khu gần trường đại học Văn Lang. Bạn học năm ba, đi làm thêm ca tối ở quán ăn. Hai đứa ngồi ở công viên, nói chuyện gần hai tiếng. Tôi ghi ra một tờ giấy nhỏ: tiền phòng mỗi tháng bao nhiêu, tiền điện nước chia thế nào, ai nấu ăn, ai dọn, mấy giờ tắt đèn. Bạn nói thẳng là bạn hay thức khuya vì làm thêm, có thể gây tiếng động. Tôi thấy bạn nói thật thì còn tin được. Chúng tôi thống nhất thử ở ghép một tháng, mỗi người giữ một bản ghi chép, trước khi ký gì chính thức.
Cái đoạn thử này quan trọng. Chúng tôi ở chung thử, thấy ổn rồi mới tính tiếp. Trong lúc ở thử, tôi phát hiện bạn ấy nhịn ăn sáng để tiết kiệm, mà tôi thì ăn sáng mỗi ngày. Chúng tôi bàn lại tiền chợ, ai ăn gì tự trả, tiền chung chỉ để mua nước mắm, gạo, gas. Cách này đỡ cãi nhau hơn. Tôi học được rằng tìm người cùng phòng là tìm người nói được chuyện tiền bạc rõ ràng, chứ không chỉ tìm người dễ thương.
Đọc kỹ giấy tờ thuê trọ trước khi xuống tiền
Chuyện giấy tờ tôi cũng không rành, nhưng tôi khuyên mấy đứa nên đọc kỹ chứ đừng gật cho xong. Hợp đồng thuê nên ghi rõ tên người thuê, giá thuê, thời hạn, tiền cọc, điều kiện hoàn cọc khi dọn đi, và các khoản phải trả. Tôi không dám nói điều khoản nào sai luật, chỉ nói thực tế là nếu không có giấy tờ thì lúc tranh chấp rất khó nói. Bạn tôi từng ở ghép ba người, lúc dọn đi chủ trọ trừ cọc vì “tường bẩn”, mà hợp đồng không ghi gì về việc đó, cuối cùng đành chịu mất. Từ đó tôi chụp ảnh phòng lúc mới vào, chụp đồ đạc, ghi lại tình trạng, gửi cho chủ trọ hoặc bạn cùng phòng qua tin nhắn để có bằng chứng.
Nếu phải chia tiền cọc, tôi khuyên cả hai bên cùng có mặt khi đóng, cùng giữ giấy biên nhận hoặc tin nhắn xác nhận. Ai giữ tiền cọc thì nói rõ ngay từ đầu, đừng để lúc cãi nhau mới lôi ra. Tôi đã từng bị hớ đúng kiểu đó, nên giờ cứ giấy trắng mực đen cho chắc.
Vài điều tôi rút ra sau hơn một tháng rưỡi tìm bạn
Đi tìm bạn cùng phòng qua hội nhóm sinh viên không xấu, nhưng phải tỉnh. Tôi đặt ra mấy cái lọc cho chính mình: nick phải có lịch sử, có bạn chung, dám gặp ngoài đời; gặp mặt trước khi bàn tiền; không chuyển cọc trước khi xem phòng và xem giấy tờ; nói rõ chuyện tiền điện nước, giờ giấc, ăn uống ngay từ đầu; giữ lại tin nhắn, ảnh chụp phòng, biên nhận. Thêm một điều nhỏ là đừng ngại hỏi bạn cùng phòng cũ, người ta đã từng sống với nhau thì lời họ nói đáng tin hơn mấy tấm ảnh đẹp.
Giờ tôi đã có bạn cùng phòng mới, tiền nhà chia đôi, đi bộ tới trường khoảng mười phút, tiền chợ mỗi tháng cũng đỡ hơn nhiều. Vẫn có lúc chưa ưng nhau chuyện nhỏ, nhưng hai đứa chịu nói thẳng nên không để bụng. Bạn nào đang tìm người ở ghép thì cứ bình tĩnh, đừng để mấy lời ngon ngọt làm mất tiền oan. Còn ai đang chuẩn bị chuyển vào Sài Gòn, tôi khuyên tìm chỗ ở trước, tìm bạn sau, và luôn có một khoản dự phòng cho những tình huống không hay.
Đọc thêm: Sinh viên năm nhất tìm phòng trọ gần làng đại học cần kiểm tra gì
