Tôi vừa mở tab bài giảng tuần mười một thì đứa bạn cùng phòng gọi với vào: “Mày ơi, nộp bài tập nhóm chưa đấy?”. Giật mình nhìn lên góc màn hình, deadline còn đúng bốn tiếng. Cái cảm giác đó, ai học online ở trọ Sài Gòn đều biết: học từ xa nghe thì nhàn, mà rớt môn thì dễ hơn ta tưởng.
Tôi học một trường đại học ở quận Bình Thạnh, thuê phòng trọ trên đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, phường 21. Học kỳ vừa rồi gần như toàn bộ môn đại cương và một môn chuyên ngành học qua nền tảng trực tuyến. Nói thật, tháng đầu tôi suýt tự đẩy mình vào tình huống thi lại.
Khi tôi tưởng học online là cứ để video chạy
Buổi tối đầu tiên, tôi mở bài giảng trên điện thoại, tai nghe một bên, tay vẫn lướt đồ ăn đặt qua app. Video chạy hết bốn mươi phút, tôi gật gù hết bốn mươi phút. Hôm sau vào làm quiz thì ngơ ngác như chưa từng xem. Tôi mới hiểu vấn đề không nằm ở nền tảng, mà nằm ở chỗ tôi học để cho có.
Cái bẫy lớn nhất của học từ xa là không ai nhắc mình. Ở lớp, thầy cô đi ngang qua là tự nhiên mình ngồi thẳng lưng. Học qua màn hình, mình muốn nằm, muốn ăn, muốn mở thêm tab khác đều được. Tôi thử đổi cách: học ở quán cà phê trên đường Nguyễn Gia Trí gần trường, đúng hai tiếng rồi về. Ngồi đó mà lướt điện thoại thì tốn tiền, nên tôi ngồi học thật. Một ly cà phê sữa đá hai mươi lăm nghìn, tính ra rẻ hơn một buổi thi lại.
Cái bàn học trong phòng trọ và chuyện mất tập trung
Phòng trọ tôi rộng chừng mười hai mét vuông, kê một cái bàn nhựa, một cái quạt máy, còn lại là chỗ ngủ. Học online mà ngồi trong phòng thì dễ bị phân tán: tiếng hàng xóm nói chuyện, tiếng xe ngoài hẻm, rồi tự nhiên nhớ ra chưa giặt đồ. Tôi dựng một cái lịch học cố định. Mỗi ngày một môn, mỗi môn một khung giờ. Trước kia tôi xem bài giảng rải rác cả tuần, mỗi lần mười lăm phút, tổng cộng chẳng đọng lại gì. Sau khi gom lại thành hai buổi tối, mỗi buổi hai tiếng, tôi thấy mình tiết kiệm được kha khá thời gian: trước mất khoảng bảy tiếng mỗi tuần cho ba môn mà vẫn hổng kiến thức, sau chỉ còn bốn tiếng cho ba môn mà nắm chắc hơn hẳn. Ít hơn ba tiếng một tuần, cộng lại cả học kỳ cũng đáng kể.
Tôi cũng dẹp cái kiểu vừa học vừa ghi chép bằng tay. Với bài giảng trực tuyến, tôi chuyển sang gõ lại ý chính theo từng mục, chỗ nào thầy nói nhanh thì chụp màn hình rồi ghi bù sau. Nghe lằng nhằng nhưng khi ôn thi giữa kỳ tôi không phải mò lại cả video.
Chuyện tiền cọc, tiền điện và cái máy tính cũ
Năm ngoái tôi từng hớ một vụ khi chuyển trọ. Tôi dọn đi trước hạn hợp đồng ba tuần vì phòng bên cạnh mở nhạc khuya miết, chị chủ nói sẽ trừ tiền cọc cho đủ ba tuần còn lại. Tôi nghe vậy rồi gật, sau mới ngồi đọc lại tờ giấy thuê phòng thì thấy cách ghi trong đó không rõ ràng như tôi tưởng. Tôi mất một khoản mà đáng lẽ có thể nói chuyện thẳng từ đầu. Từ đó tôi rút ra: trước khi đặt cọc, cứ đọc kỹ giấy tờ, hỏi rõ từng dòng, giữ lại ảnh chụp hợp đồng và biên nhận. Không cần biết nhiều về luật, chỉ cần biết mình đang ký cái gì.
Tiền điện nước cũng là chuyện khiến tôi phải tính lại khi học online. Học từ xa nghĩa là máy tính mở cả ngày, quạt chạy nhiều hơn, có tháng tiền điện phòng tôi lên tới bốn trăm nghìn. Tôi đổi sang học ở trường hoặc ở thư viện những buổi dài, chỉ về phòng học môn nào cần mạng ổn định. Vừa đỡ tiền điện, vừa đỡ buồn ngủ.
Còn một vụ nữa mà tôi vẫn hơi tiếc. Đầu học kỳ tôi ham rẻ, mua một cái laptop cũ giá ba triệu hai ở chợ Nhật Tảo. Máy chạy được ba tuần thì bắt đầu giật khi mở lớp học trực tuyến, có buổi tôi vào muộn mười phút vì máy khởi động mãi không xong. Tôi phải cài lại hệ điều hành, dọn ổ, và từ đó chuyển hẳn sang dùng Google Docs để làm bài nhóm, không lưu file nặng trong máy. Bài học là đừng tham rẻ khi cái máy đó là công cụ học chính.
Đi lại giữa các điểm học và chỗ giữ mạng
Ở Sài Gòn, học từ xa không có nghĩa là ngồi nhà suốt. Tôi vẫn phải lên trường ở Bình Thạnh để thi, để nộp bài, để gặp nhóm. Có hôm tôi từ nhà trọ ở phường 21 đạp xe xuống trường mất hai mươi phút, gửi xe rồi mới phát hiện buổi học đã chuyển sang online do thầy bận. Từ đó tôi thành thói quen kiểm tra thông báo trên nhóm lớp trước khi ra khỏi nhà, và bật thông báo cho từng môn trên ứng dụng của trường.
Mạng ở trọ cũng là vấn đề. Wifi phòng tôi hay rớt vào buổi tối, đúng lúc tôi học bài. Tôi mua thêm một gói 4G theo tháng, giá khoảng chín mươi nghìn, để dự phòng cho những buổi thi online. Nghe thì nhỏ, nhưng có lần nó cứu tôi đúng lúc đang làm bài kiểm tra giữa kỳ.
Vài thứ tôi vẫn làm tới giờ để không rớt môn
Tôi không còn tin vào kiểu học nước rút cho các môn trực tuyến. Tôi chia nhỏ bài giảng ra, mỗi tối học một phần, cuối tuần làm đề ôn lại. Mỗi môn tôi giữ một file ghi chú riêng, ghi rõ phần nào thầy nói sẽ thi. Nhóm học của tôi lập một nhóm chat, mỗi đứa phụ trách một chương rồi tóm tắt lại cho nhau nghe. Cách này vừa tiết kiệm thời gian vừa bắt mình phải hiểu bài.
Bài kiểm tra thì tôi không để sát deadline nữa. Tôi đặt lịch nộp sớm hơn một ngày, phòng trường hợp mạng rớt hay máy dở chứng. Và tôi giữ một nguyên tắc đơn giản: mỗi môn phải có ít nhất một buổi học nhóm trực tiếp, dù chỉ ngồi quán cà phê gần trường. Học từ xa mà tách hẳn khỏi bạn bè thì dễ trượt lắm.
Nói gì thì nói, đến giờ tôi vẫn chưa chắc mình đã học đúng cách. Có môn tôi vẫn phải đọc lại bài giảng hai lần mới hiểu, có tuần tôi vẫn lỡ mất buổi thảo luận trực tuyến vì mải đi làm thêm. Nhưng ít nhất tôi đã bỏ được cái kiểu để video chạy rồi gật gù. Bạn thử dọn một góc bàn, đặt điện thoại xa tầm tay, và bắt đầu bằng một bài giảng ngắn nhất xem sao.
Đọc thêm: Tự học online ở phòng trọ Bình Thạnh khi điện thoại luôn trong tầm tay
