“Mai thi rồi mà tao vẫn chưa vô được chữ nào”, con bạn cùng phòng vừa nói vừa úp mặt vào cuốn giáo trình dày cộp. Tôi nhìn nó rồi nhìn lại đống note nhòe nhoẹt của mình, chợt nhận ra hai đứa đang mắc cùng một lỗi: đọc thì nhiều mà nhớ chẳng bao nhiêu. Lần đó tôi quyết định đổi cách học cho kỳ thi cuối kỳ, và kết quả khiến tôi bất ngờ.
Bắt đầu từ việc nhận ra đọc lại chưa bao giờ là học
Tôi từng tin rằng cứ cầm bút tô đèn cả cuốn sách là sẽ nhớ. Thực tế thì sau một đêm, tôi chỉ còn nhớ mấy dòng mình vừa tô sáng nhất. Ngồi ở phòng trọ trên đường Nguyễn Văn Cừ, phường 4, quận 5, gần trường Đại học Sài Gòn, tôi thử một cách khác: gấp sách lại và tự hỏi mình vừa đọc được gì. Lần đầu tiên, tôi phát hiện mình chẳng nhớ nổi nửa trang. Cảm giác đó khó chịu, nhưng nó chỉ đúng một điều: đọc lại là nhận diện, còn tự nhớ lại mới là học. Tên gọi của nó là ghi nhớ chủ động, tức là bắt não tự lôi kiến thức ra thay vì để nó nằm yên trên giấy.
Đổi cách ghi chép theo câu hỏi thay vì chép nguyên văn
Tôi bỏ kiểu chép y nguyên slide. Thay vào đó, mỗi trang vở tôi chia thành hai cột: một bên là câu hỏi, một bên là câu trả lời ngắn. Ví dụ môn Xác suất thống kê, tôi viết “Khi nào dùng phân phối Poisson?” rồi tự trả lời bằng lời của mình. Cách này khiến tôi phải động não ngay lúc ghi, chứ không phải ghi xong rồi để đó. Có hôm tôi làm sai, viết câu trả lời lộn cả công thức, đến lúc ôn mới phát hiện. Sai lại nhớ lâu hơn là chép đúng một lần rồi quên. Tôi cũng thử dạy lại cho đứa bạn cùng phòng, ai dè giải thích cho nó xong thì chính tôi nhớ chắc hơn.
Dùng thẻ ghi nhớ và kỹ thuật tự kiểm tra mỗi tối
Mỗi tối sau khi đi làm thêm về, tôi dành khoảng bốn mươi phút cho bộ thẻ ghi nhớ tự làm. Không cần app cầu kỳ, tôi cắt giấy A4 thành từng tấm nhỏ, mặt trước ghi khái niệm, mặt sau ghi định nghĩa và ví dụ. Tôi không học hết một lượt rồi cất đi, mà tách riêng những thẻ mình hay quên để ôn lại trước. Một tuần trước khi thi, tôi tự bấm đồng hồ và làm đề cũ trong điều kiện giống thi thật. Có lần tôi chủ quan, nghĩ phần này dễ nên bỏ qua, đến lúc làm bài kiểm tra thử thì sai be bét. Từ đó tôi ghi hẳn vào thẻ những chỗ mình yếu và ôn trước. Nhờ vậy, thời gian ôn mỗi môn rút ngắn rõ rệt. Trước kia tôi mất gần hai tiếng để nhớ hết một chương, giờ chỉ còn khoảng một tiếng mười lăm phút, tiết kiệm được gần bốn mươi lăm phút mỗi chương. Nếu tính cả kỳ thi bốn môn, tôi gọn được gần ba tiếng đồng hồ, đủ để ngủ thêm một giấc cho tỉnh táo.
Chia nhỏ thời gian học theo khối và nghỉ giữa hiệp
Tôi từng ngồi liền tù tì ba tiếng, đến lúc đứng dậy thì chóng mặt mà kiến thức chẳng đọng lại bao nhiêu. Sau đó tôi chia thành từng khối hai mươi lăm phút, hết một khối thì nghỉ năm phút, đứng lên đi lại, uống nước. Học não đỡ mệt và tỉnh hơn hẳn. Tôi cũng không ôn theo thứ tự sách mà xáo trộn các môn để tránh nhàm. Buổi tối tôi dành cho môn khó, buổi sáng sớm học môn cần ghi nhớ nhiều. Đứa bạn cùng phòng thấy tôi làm vậy cũng bắt chước, và nó bảo học kiểu này không còn cảm giác chán nản như trước.
Gắn việc học với đời sống trọ và những buổi cà phê học nhóm
Một mình học mãi cũng dễ nản, nên tôi rủ hai đứa bạn ra quán cà phê gần chợ Hòa Hưng, quận 10, cùng làm đề rồi chấm chéo cho nhau. Ngồi ở đó tầm hai tiếng, tụi tôi vừa học vừa nhắc lại kiến thức, không khí thoải mái hơn ở phòng trọ chật chội. Tôi vẫn phải cân đối tiền, vì một ly cà phê sữa ở đó giá khoảng ba mươi lăm nghìn đồng, đi ba đứa thì một buổi hết hơn trăm nghìn, tính ra một tháng cũng thêm gần bốn trăm nghìn. Nhưng bù lại, tôi nhớ bài nhanh hơn và không còn phải thức trắng đêm. Có hôm tôi lỡ ham vui, ngồi nói chuyện nhiều hơn học, về nhà phải tự ôn bù. Lần đó tôi nhắc mình rằng học nhóm chỉ hiệu quả khi mình thật sự tập trung.
Giữ sức trước ngày thi và rút ra điều còn thiếu
Trước ngày thi, tôi không cố nhồi thêm kiến thức mới. Tôi chỉ lướt lại thẻ ghi nhớ và những câu hỏi tự soạn, ngủ đủ giấc, ăn sáng đầy đủ. Tôi nhận ra một điều chưa ưng ở bản thân: tôi vẫn hay để nước đến chân mới nhảy, nên vài môn tôi học chưa sâu. Nếu làm lại, tôi sẽ bắt đầu ghi nhớ chủ động ngay từ giữa kỳ thay vì đợi đến tuần cuối. Cách này cũng giúp tôi đỡ áp lực tiền bạc, vì không phải mua thêm sách giải hay thức khuya tốn tiền trà sữa. Với một đứa ở trọ như tôi, học hiệu quả không chỉ là điểm số mà còn là giữ được sức khỏe để đi làm thêm và lo cho cuộc sống. Điều tôi muốn nhắn với các bạn cùng cảnh ngộ là hãy thử tự hỏi mình nhiều hơn, chấp nhận việc mình quên để nhớ lại, rồi mọi thứ sẽ vào đầu tự nhiên hơn là cố nhồi nhét.
Câu hỏi thường gặp
Ghi nhớ chủ động là gì và có phải chỉ cần đọc lại bài?
Ghi nhớ chủ động là bắt não tự lôi kiến thức ra thay vì để nó nằm yên trên giấy. Đọc lại chỉ là nhận diện, còn tự hỏi và trả lời mới giúp nhớ lâu. Tôi thường gấp sách lại, tự hỏi mình vừa đọc được gì để kiểm tra.
Làm thẻ ghi nhớ mất bao lâu và nên bắt đầu khi nào?
Tôi mất khoảng bốn mươi phút mỗi tối để làm và ôn thẻ, bắt đầu từ giữa kỳ. Nếu để đến tuần cuối mới làm thì dễ quá tải. Mỗi thẻ chỉ nên ghi một khái niệm ngắn, mặt sau có định nghĩa và ví dụ.
Không có nhiều tiền đi cà phê học nhóm thì ôn thi thế nào?
Tôi vẫn học nhóm được bằng cách thay phiên nhau đến nhà hoặc dùng phòng học của trường. Một ly cà phê ba mươi lăm nghìn đồng, đi ba đứa hết hơn trăm nghìn, không phải lúc nào cũng kham được. Quan trọng là tập trung, chứ không phải chỗ ngồi đắt tiền.
Đọc thêm: Ôn thi giữa kỳ khi tối nào cũng đi làm ca 6 giờ đến 10 giờ
