“Mày mở file lên coi, sao cột này nó ra số âm vậy?”, con Hân vừa hỏi vừa ghé mắt vào màn hình laptop của tôi. Tôi đang loay hoay kéo cái bảng số liệu vừa nhập từ file PDF sang Excel, mắt mỏi vì mấy con số thập phân dài ngoằng sau dấu phẩy. Môn Kinh tế lượng, bài tập nhóm giữa kỳ, hạn nộp còn tính bằng ngày, mà nhóm tôi mới họp được buổi thứ hai.
Chuyện bắt đầu từ tuần trước, khi giảng viên giao đề: cho một bộ dữ liệu giả định về chi tiêu hộ gia đình, yêu cầu chạy hồi quy, kiểm định, rồi viết báo cáo. Nghe thì gọn, nhưng khi bốn đứa ngồi lại mới thấy mỗi người hiểu một kiểu.
Buổi họp đầu tiên ở quán cà phê và cái bảng dữ liệu không chịu khớp
Nhóm tôi bốn người, ba đứa ở trọ quanh khu Bình Thạnh, một đứa ở Phú Nhuận. Đứa nào cũng có việc làm thêm, nên họp nhóm là phải canh giờ. Chúng tôi chọn một quán cà phê trên đường Nguyễn Văn Cừ, gần Trường Đại học Kinh tế TP.HCM, vì có ổ điện, wifi ổn, và ly trà đá giá 10.000 đồng ngồi được cả buổi. Đứa bạn tôi bảo quán này “hợp túi tiền sinh viên”, tôi gật đầu ngay.
Buổi đầu, chúng tôi chia việc: một đứa nhập liệu, một đứa tìm tài liệu, tôi phụ trách chạy mô hình, đứa còn lại viết phần mở đầu. Nghe rất khoa học. Nhưng khi ghép file lại thì tổng số quan sát lệch mất mấy chục dòng. Thì ra đứa nhập liệu đã xóa mấy ô trống và đánh số lại thứ tự, đứa kia thì giữ nguyên. Chúng tôi ngồi đối chiếu từng dòng, mất gần hai tiếng mới khớp lại được. Bài học đầu tiên tôi rút ra: phải thống nhất quy ước với nhau ngay từ đầu, đừng để mỗi đứa tự làm theo ý mình.
Tôi chạy sai mô hình và cái giá phải trả là một buổi tối mất thêm gần tiếng rưỡi
Đến buổi thứ hai, tôi tự tin mở phần mềm thống kê lên chạy hồi quy. Tôi nghĩ mình hiểu bài, cứ chọn hết các biến vào mô hình là xong. Kết quả ra đẹp đến mức tôi mừng thầm, hệ số R bình phương cao ngất. Tôi gửi bảng kết quả vào nhóm chat lúc gần nửa đêm, kèm một câu “xong rồi nha tụi bay”.
Sáng hôm sau, đứa bạn học chung lớp trước nhắn lại một câu làm tôi tỉnh người: “Mày để biến này vô là nó nội sinh rồi, thầy bắt bẻ cho chết.” Tôi mở lại tài liệu, đọc kỹ phần giả thiết, mới thấy mình đã đưa một biến không phù hợp vào mô hình chỉ vì thấy nó có trong bảng dữ liệu. Cả nhóm phải gỡ ra chạy lại. Trước khi sửa, tôi mất khoảng hai mươi phút cho một lần chạy; sau khi lọc lại biến và chạy đúng mô hình, mỗi lần chạy chỉ còn khoảng bảy phút, nhưng phải chạy lại bốn lần để so sánh các mô hình, tính ra cũng gần nửa tiếng. Cái tôi tiếc nhất là buổi tối hôm trước, nếu đọc kỹ đề từ đầu thì đã không phải làm lại.
Chúng tôi quyết định họp lại ở một quán cơm gần hẻm 283 đường Nguyễn Văn Cừ, phường 4, quận Bình Thạnh, chỗ đứa bạn trọ. Bữa cơm ba món giá 35.000 đồng một phần, ăn xong ngồi lại bàn cuối quán bàn tiếp. Lần này tôi in sẵn đề bài ra giấy, gạch chân từng yêu cầu, chia rõ ai làm phần nào và hẹn giờ nộp từng phần lên nhóm chat. Đứa nào trễ thì phải mua trà sữa cho cả nhóm, một quy định nhỏ nhưng hiệu quả lạ.
Đoạn viết báo cáo và lần đầu tiên tôi thấy số liệu nói được thành lời
Phần khó nhất với tôi không phải chạy mô hình, mà là diễn giải kết quả. Trước đây tôi toàn viết kiểu “hệ số dương nghĩa là biến này tăng thì biến kia tăng”, nghe như học thuộc. Lần này, nhóm bắt tôi phải viết lại theo cách của người đọc thật. Tôi ngồi cả buổi chiều ở thư viện trường, mở từng bảng kết quả, đối chiếu với ý nghĩa kinh tế, rồi viết đi viết lại. Có đoạn tôi viết sai hẳn dấu của hệ số, đứa bạn sửa lại và cười: “Mày làm kinh tế mà lạc quan dữ.” Tôi hơi quê nhưng cũng thấy vui vì nhóm chịu đọc kỹ bài của nhau.
Chi tiêu cho mấy buổi họp nhóm cũng là chuyện đáng nói. Mỗi buổi, tôi tốn khoảng 30.000 đồng cho nước uống và gửi xe, tính ra cả bài tập tốn chừng 150.000 đồng. Không nhiều, nhưng với một đứa đi làm thêm gia sư mỗi tuần vài buổi thì cũng phải để ý. Tôi bắt đầu mang theo bình nước riêng và chọn quán có chỗ gửi xe miễn phí, gọn được kha khá tiền lẻ mỗi tuần.
Nộp bài, chờ điểm và mấy điều tôi giữ lại cho lần sau
Ngày nộp bài, cả nhóm ngồi kiểm tra lần cuối trên một quán cà phê ở đường Phan Xích Long, phường 2, quận Phú Nhuận, gần nhà đứa bạn. Chúng tôi đọc lại từng trang, soát số liệu, soát cả chú thích bảng. Tôi phát hiện một bảng biểu còn thiếu đơn vị tính, sửa kịp trước khi bấm nộp. Cảm giác lúc gửi file đi khá nhẹ người, dù trong bụng vẫn lo thầy bắt lỗi.
Điều tôi giữ lại sau bài tập này không phải mấy công thức, mà là thói quen đọc kỹ đề trước khi làm, thống nhất quy ước với nhóm ngay từ buổi đầu, và chịu khó hỏi lại khi thấy số liệu có gì đó không ổn. Tôi cũng học được cách nói thẳng với nhau khi một đứa làm sai, thay vì im lặng rồi sửa lén. Chuyện nhà trọ, chuyện tiền cọc, chuyện đi lại trong thành phố này cũng vậy, đọc kỹ giấy tờ và hỏi rõ trước vẫn hơn là để đến lúc phát sinh mới cuống lên. Còn bài tập nhóm thì vẫn còn đó, môn sau lại có bài mới, và tôi biết mình sẽ không mở phần mềm lên chạy vội như lần đầu nữa.
Câu hỏi thường gặp
Bài tập nhóm môn Kinh tế lượng thường làm trong bao lâu?
Thường khoảng 2-3 tuần tính từ lúc nhận đề, tùy giảng viên. Nhóm tôi mất gần 10 ngày, trong đó có 3 buổi họp trực tiếp, mỗi buổi 2-3 tiếng.
Chạy hồi quy Kinh tế lượng bằng phần mềm gì cho sinh viên?
Phổ biến là Stata, R hoặc EViews, còn nhóm tôi dùng Stata vì thầy hướng dẫn. Mỗi lần chạy đúng mô hình mất khoảng 7 phút, chạy sai thì lâu hơn.
Họp nhóm môn Kinh tế lượng nên chọn quán cà phê nào ở Bình Thạnh?
Nên chọn quán có ổ điện, wifi ổn và chỗ gửi xe miễn phí. Nhóm tôi hay ngồi quán trên đường Nguyễn Văn Cừ, trà đá 10.000 đồng, gửi xe miễn phí, ngồi được cả buổi.
Đọc thêm: Cách xin thầy cô phản hồi bài tập lớn trước hạn nộp ở Sài Gòn
