“Đưa tiền mặt đây, chuyển khoản lằng nhằng lắm”, chị quản lý vừa nói vừa chìa cái khay inox về phía tôi, lúc đó tôi đang kẹp điện thoại vào cổ để nghe khách gọi món. Tôi làm ca tối ở một quán cà phê nhỏ trên đường Phan Xích Long, khúc gần chợ, địa bàn Phú Nhuận. Quán đông khách sinh viên mấy trường quanh khu Bình Thạnh, Phú Nhuận nên chuyện tiền nong trong ca khá nhộn nhạo. Tôi là sinh viên năm ba, ở trọ cách quán chừng hai cây số, phần lớn thu nhập hàng tháng đến từ những ca đứng quầy như thế.
Ngày đầu nhận ca, tôi để tiền mặt và tiền trong app lẫn lộn
Tôi vào làm với mức 25.000 đồng một giờ, ca tối bốn tiếng, ba buổi một tuần. Ngoài lương, tôi còn nhận tiền tip và tiền thu hộ của khách. Có bàn trả tiền mặt, có bàn quét mã chuyển khoản vào tài khoản của quán, có bàn chuyển vào ví điện tử cá nhân của tôi rồi tôi đưa lại tiền mặt cho quán. Kiểu gì cũng có. Ban đầu tôi gom hết vào một chỗ: tiền mặt nhét túi tạp dề, tiền chuyển khoản để trong ví điện tử. Cuối ca tôi đếm sơ rồi về, hôm sau mới nhớ ra mình chưa ghi lại gì. Sai lầm đầu tiên là tip của khách nước ngoài, tôi quên tách khỏi tiền thu hộ. Đến lúc đối chiếu, tôi hớ mất hơn hai trăm nghìn, phải bù từ tiền ăn của mình. Cảm giác lúc đó khá tệ, vì tôi biết mình không bị ai lấy mà do mình không tách được hai loại tiền ra.
Tách ví: một bên là tiền của quán, một bên là tiền của mình
Từ hôm sau tôi làm lại. Tiền mặt thu của khách tôi bỏ vào một ngăn riêng trong tạp dề, tiền tip bỏ ngăn còn lại. Trên điện thoại tôi cũng tách: một ví điện tử dùng để nhận tiền chuyển khoản của khách, một ví khác để chứa tiền mình kiếm được. Tiền trong ví nhận hộ thì tôi ghi rõ số bàn, giờ, số tiền, chụp màn hình lại ngay lúc đó, vì khách ngồi lâu, có khi nửa tiếng sau mới đứng dậy trả. Chị quản lý kiểm tra sổ cuối ca, chênh lệch một hai nghìn là chị nhắc ngay. Tôi học được cách ghi vào sổ tay nhỏ, hết ca thì chuyển hết tiền thu hộ về tài khoản quán trong cùng buổi, không để qua đêm. Khoản tip thì tôi để riêng trong một phong bì, cuối tuần mới đụng đến. Cách này làm tôi mất thêm khoảng năm phút mỗi cuối ca, nhưng bù lại tôi không còn phải bù tiền túi.
Ba tháng sau, tôi nhìn lại con số và thấy rõ chênh lệch
Trước đây, khi còn để lẫn lộn, mỗi tháng tôi làm ba buổi một tuần, thu nhập rơi vào khoảng 1.200.000 đồng tiền lương cộng với tip. Nhưng số tiền tôi thực giữ được sau khi trừ tiền bù hụt và những lần tiêu vặt không kiểm soát chỉ còn chừng 700.000 đồng. Sau khi tách ví và ghi chép, cũng với số ca đó, tôi giữ được gần 1.100.000 đồng, tức là gọn hơn khoảng bốn trăm nghìn mỗi tháng. Con số không lớn với nhiều người, nhưng với tôi nó đủ trả tiền điện nước và một phần tiền trọ. Có một lần tôi nhận chuyển khoản giúp khách số tiền 180.000 đồng cho hai ly nước và một phần bánh, khách hẹn tí quay lại lấy hóa đơn, tôi ghi vào sổ nhưng quên đối chiếu, cuối ca thấy thiếu đúng số đó. Tôi phải nhắn tin xin lỗi và tự bù. Từ đó tôi đặt quy tắc: ai chuyển khoản thì tôi chụp màn hình ngay, không tin vào trí nhớ.
Chuyện tiền mặt trong ví, chuyện cọc trọ và bài học giấy tờ
Đi làm thêm ở quán cà phê còn dạy tôi cách giữ tiền mặt an toàn. Tôi không mang quá nhiều tiền mặt trong người khi đi làm, chỉ đủ tiền xe buýt và tiền ăn ca. Tiền lương thì tôi chuyển khoản về tài khoản ngân hàng ngay khi nhận, chỉ giữ lại một ít tiền lẻ. Ví điện tử tôi đặt hạn mức giao dịch nhỏ, bật thông báo biến động số dư, vì có lần tôi suýt quét nhầm mã của khách sang tài khoản khác. Khu trọ tôi ở gần đường Nguyễn Văn Đậu, quận Bình Thạnh, hợp đồng thuê ghi tiền cọc một tháng rưỡi. Lần trước tôi chuyển trọ, chủ cũ trừ tiền cọc vì lý do vệ sinh và sửa chữa mà tôi không hề biết trước. Tôi không am hiểu luật nên chỉ biết ngồi lại nói chuyện, xin xem lại biên bản bàn giao. Từ đó, mỗi lần ký hợp đồng tôi đều chụp ảnh từng trang, ghi rõ hiện trạng phòng, đồng hồ điện nước lúc nhận, và giữ lại tin nhắn trao đổi. Tôi không dám khẳng định điều khoản nào đúng sai, chỉ biết đọc kỹ trước khi ký thì đỡ mất tiền oan.
Giờ thì tôi vẫn giữ thói quen cũ: ngăn túi tạp dề bên trái là tiền quán, bên phải là tiền tôi. Tối nào về tới phòng trọ, tôi mở sổ ra ghi ba dòng: tiền mặt còn lại, tiền trong ví điện tử, và số tiền đã chuyển về tài khoản. Việc làm thêm ở quán cà phê không giúp tôi giàu, nhưng nó dạy tôi cách không để tiền của mình lẫn vào tiền của người khác. Với một sinh viên ở Sài Gòn, học được điều đó sớm cũng đỡ được kha khá lần hớ.
Đọc thêm: Chọn gói cước điện thoại và wifi phù hợp túi tiền sinh viên ở trọ
