“Mày tính để dành được bao nhiêu?” – con bạn cùng phòng hỏi tôi trong lúc hai đứa đang bưng thùng mì gói từ siêu thị về. Tôi đứng giữa căn phòng trọ mới thuê ở phường Linh Trung, quận Thủ Đức, nhìn đống đồ đạc còn chưa bóc hết và tự hỏi tiền đâu mà sống hết tháng. Mẹ tôi vừa chuyển khoản một khoản gọi là “đủ dùng cho tháng đầu”, mà tôi chưa biết chia thế nào.
Ngồi bóc hết hóa đơn ra trước khi mua gì thêm
Việc đầu tiên tôi làm là lấy cuốn sổ nhỏ, ghi hết những khoản bắt buộc phải trả. Tiền phòng ở khu này là một triệu tám một tháng, đóng theo quý nên tôi phải xé lẻ từng tháng ra mà tính. Tiền điện nước thì chủ trọ ghi riêng, cuối tháng mới chốt, tôi tạm ước ba trăm nghìn. Tiền gửi xe một trăm nghìn, tiền mạng chung với phòng bên cạnh chia ba người, mỗi đứa bảy mươi nghìn. Tôi cộng lại thấy cũng gần hai triệu ba, chưa có miếng ăn nào. Đọc lại hợp đồng thuê trọ, tôi mới để ý chủ trọ ghi tiền cọc hai tháng, mà lúc ký tôi chưa đọc kỹ, chỉ nghe bạn rủ “phòng đẹp rẻ lắm, ký lẹ”. Kinh nghiệm xương máu là cứ đọc hết giấy tờ, hỏi rõ khi nào trả cọc, trước khi đặt bút. Không phải cái gì đọc xong cũng hiểu ngay, nhưng ít nhất biết mình đang ký cái gì.
Chốt phần ăn uống trước vì đây là chỗ dễ cháy túi nhất
Ăn ngoài ở Sài Gòn rẻ thật, nhưng ăn hoài cũng rỗng ví. Tôi thử một tuần đầu ăn cơm tiệm gần trường ngày ba bữa, mỗi bữa hai mươi lăm nghìn, tính ra bảy trăm năm mươi nghìn một tuần, chưa kể nước uống. Sau đó tôi đổi cách: sáng tự nấu mì hoặc ăn bánh mì trứng, trưa ăn cơm ở căn tin Đại học Quốc gia, tối về nấu với bạn cùng phòng. Tiền chợ một tuần của hai đứa hết khoảng bốn trăm nghìn, chia ra hai trăm mỗi đứa, cộng thêm tiền ăn trưa ở trường nữa. So sánh trước sau: trước tôi tiêu hơn ba triệu cho ăn uống một tháng, sau khi tự nấu còn khoảng một triệu tám, gọn được hơn một triệu. Đổi lại tôi mất thêm ba mươi phút mỗi tối cho việc đi chợ và nấu nướng, nhưng vì không phải đi ăn xa nên cũng đỡ mệt.
Xin việc làm thêm ở khu gần trường để đỡ tiền xe
Tôi nộp đơn làm phục vụ quán cà phê trên đường Võ Văn Ngân, cách phòng trọ chưa tới hai cây số. Ca làm từ sáu giờ tối đến mười giờ, lương hai mươi lăm nghìn một giờ, tháng đầu tôi làm được khoảng hai mươi ca, cầm về một triệu hai. Tôi từng tính đi làm xa hơn ở quận 1 vì lương cao hơn, nhưng tiền xe buýt hai chiều mỗi ngày gần ba chục nghìn, cộng thời gian chờ xe, tính ra không lời hơn là bao. Đây là chỗ tôi làm sai đầu tiên: tôi nhận ca liền bảy ngày trong tuần, đến ngày thứ năm thì buồn ngủ ngay trong lớp, giảng viên gọi đứng lên trả bài mà tôi ú ớ. Sau đó tôi cắt còn bốn ca một tuần, chấp nhận tháng đó thiếu tiền một chút.
Mua sách và dụng cụ học tập ở chỗ bán lại
Giáo trình năm nhất ở trường tôi in ra khá đắt, một cuốn ba trăm nghìn. Tôi lên hội nhóm sinh viên tìm sách cũ, mua lại của anh khóa trên cuốn mới tinh hai trăm nghìn, lại còn được tặng kèm đề cương. Tài liệu thì tôi in ở tiệm photo trong khu phố, một trang một nghìn, in cả bộ hết bảy chục nghìn, rẻ hơn mua bản gốc rất nhiều. Có những môn tôi mua sách cũ rồi mà vẫn chưa ưng, vì bản in của anh kia viết chữ khó đọc quá, tôi phải mượn bạn chụp lại mấy trang. Bài học là đừng ham rẻ quá, có những thứ mua một lần dùng cả năm thì nên chọn bản đọc được.
Đi lại thì ưu tiên xe buýt và đi chung với bạn
Đi học mỗi ngày, tôi đi xe buýt tuyến chạy qua đường Vành đai, vé một chuyến sáu nghìn cho sinh viên. Một tháng học khoảng hai mươi ngày, hai chiều, hết hai trăm bốn mươi nghìn. Có hôm trễ học, tôi gọi xe công nghệ, một chuyến ba mươi lăm nghìn, chỉ cần gọi vài lần là bằng tiền xe buýt cả tuần. Bạn cùng phòng tôi có xe máy, hai đứa thỏa thuận đổ xăng chung, tôi gửi bạn hai trăm mỗi tháng, tháng nào đi chung nhiều thì gửi thêm. Cách này nhanh hơn xe buýt vài chục phút mỗi chặng, đổi lại tôi không được chủ động giờ về nếu bạn kẹt ca.
Để dành tiền lẻ mỗi ngày thay vì cuối tháng mới để
Tôi thử một cách hơi lạ: mỗi sáng bỏ vào hộp hai chục nghìn, tháng đầu để được sáu trăm. Nghe thì ít, nhưng đến cuối tháng tôi có tiền mua bình nước nóng cho phòng mà không phải xin thêm. Tôi từng nghĩ để dành là chuyện của người có nhiều tiền, tới lúc tiền điện cuối tháng về ba trăm tám chục nghìn trong khi tôi tưởng chỉ ba trăm, tôi mới thấy khoản lẻ đó có ích. Tôi vẫn hay quên bỏ hộp, có ngày bỏ hai lần vì sáng quên tối bù, thành ra chẳng đều, nhưng tổng lại thì vẫn hơn là không có gì.
Nhìn lại tháng đầu và tự sửa cho tháng sau
Hết tháng, tôi ngồi cộng sổ: tiền nhà và chi phí cố định hai triệu bốn, ăn uống một triệu tám, đi lại bốn trăm, học tập hai trăm bảy chục, lặt vặt ba trăm. Tổng khoảng năm triệu hai, trong khi mẹ chuyển cho tôi năm triệu, cộng tiền làm thêm một triệu hai thành sáu triệu hai, tôi dư một triệu. Nghe thì ổn, nhưng suýt nữa thì âm, vì mấy hôm đầu tôi tiêu theo kiểu “tháng đầu mà, thoải mái chút”. Tháng sau tôi giữ luôn cách chia này, chỉ chỉnh tiền ăn sáng lên thêm chút vì tự nấu hoài cũng ngán. Tôi vẫn chưa giỏi giang gì, nhưng ít nhất không phải gọi về nhà xin thêm giữa tháng. Nếu bạn đang chuẩn bị vào năm nhất ở Sài Gòn, cứ viết hết các khoản cố định ra trước, rồi mới chia phần ăn, phần đi lại, phần học. Phần còn lại mới là phần tiêu.
Đọc thêm: Mất 800k tiền cọc máy giặt cũ ở nhóm sinh viên Quận 7
